Έχοντας ήδη δει τον Blanc browser, θα συνεχίσουμε με έναν ακόμα, ίσως πιο καλό, browser που ακολουθεί την ίδια φιλοσοφία του μινιμαλισμού.
Πρόκειται για τον Zen.
Σε παλαιότερη παρουσίασή του, σε άλλη “κοινότητα”, ο @Constantinos τον είχε παρουσιάσει ως την “Mercedes των browsers”. Διαφωνώ λίγο με αυτόν τον χαρακτηρισμό και μένοντας στις αυτοκινητιστικές παραβολές, θα τον χαρακτήριζα ως την “Alfa Romeo” των browsers.
Και τούτο μάλλον επειδή έχει έναν παντοδύναμο κινητήρα με έναν μοναδικό, αισθητικά, σχεδιασμό!
Η εμπειρία πλοήγησης στον Zen είναι σαν το ζύγισμα που έχει μια Alfa Romeo στις στροφές: κοφτερή, αψεγάδιαστη και γεμάτη πάθος. Τα animations, ο τρόπος που ρεσάρουν τα panels και η εναλλαγή των workspaces είναι smooth. Δεν νιώθεις το γκουχ-γκουχ που έχουν μερικές φορές οι browsers που είναι φορτωμένοι με extensions και άλλα, αμφιβόλου χρησιμότητας, μπιχλιμπίδια.
Τι είναι ο Zen Browser:
Ο Zen Browser είναι ένας browser που ναι μεν βασίζεται στον Firefox, αλλά σε καμία περίπτωση δεν είναι «ένας ακόμα Firefox-based browser». Πρόκειται για ένα από τα πιο φρέσκα project στον χώρο, το οποίο κατάφερε μέσα σε ελάχιστο χρόνο να δημιουργήσει τεράστιο θόρυβο (hype που λέμε και στα ελληνικά).
Ευρύτερα γνωστός έγινε το φθινόπωρο του 2024 (Σεπτέμβριο), όταν οι πρώτες σταθερές εκδόσεις άρχισαν να κυκλοφορούν στην κοινότητα του Reddit και στο GitHub. Παρόλο που «κάτω από το καπό» τρέχει η μηχανή του Firefox (Gecko), η εμπειρία χρήσης είναι ριζικά διαφορετική και, όχι άδικα, έγινε γρήγορα το «αγαπημένο παιδί» της κοινότητας, καθώς εκτός των άλλων, όλα επάνω του είναι όμορφα, στρογγυλεμένα και φωτισμένα.
Το δε εντυπωσιακό είναι ότι μέσα σε λιγότερο από δύο χρόνια (φτάνοντας στο σήμερα, στο 2026), έχει καταφέρει να θεωρείται ο νούμερο ένα ανταγωνιστής του Arc browser, παραμένοντας όμως πιστός στη φιλοσοφία του Firefox.
Βάλτε κατά νου, αν τον δοκιμάσετε και τον τρέξετε για πρώτη φορά, ότι δεν πρόκειται για προϊόν κάποιας τεράστιας πολυεθνικής, αλλά για ένα community-driven project που ξεκίνησε από μια μικρή ομάδα παθιασμένων developers. Και τούτο επειδή κάποιες εταιρείες –ονόματα δεν λέμε– θα ήθελαν να είχαν δημιουργήσει κάτι τέτοιο (όχι ότι δεν μπορούν, αλλά τους λείπει η τόλμη και η φαντασία, κι αφού υπάρχει ο Chromium, δεν βλέπουν λόγο για σπατάλες).
Το ξεκίνημα και η ομάδα:
Καλοκαίρι του 2024: ο Mauro Baladés (γνωστός και ως Mauro V), συνεισφέρων στον Firefox, κυκλοφόρησε στις 11 Ιουλίου την πρώτη επίσημη δημόσια έκδοση (alpha/beta). Στόχος του ήταν ένας browser που θα συνδυάζει την αισθητική του Arc (του γνωστού macOS browser) με την ασφάλεια του Firefox, προσθέτοντας λειτουργίες που η Mozilla διστάζει να προσθέσει εδώ και χρόνια, αφαιρώντας συγχρόνως όλη την «οπτική φασαρία» (καθόλου διαφημίσεις για Pocket, μηδενικά περιττά μενού). Σημειωτέον ότι κόβει ακόμα και την παραμικρή τηλεμετρία, κάνοντάς τον έναν από τους πιο ιδιωτικούς browsers σήμερα.
Πολλοί είναι αυτοί που έρχονται στον Zen ακόμα και από τον Arc, καθώς υπάρχουν mods που αντιγράφουν συγκεκριμένα στοιχεία του, όπως το σχήμα των παραθύρων ή τον τρόπο που εμφανίζονται τα previews.
Αν και ξεκίνησε σχεδόν ως «one-man show», γρήγορα πλαισιώθηκε από μια ομάδα ταλαντούχων συνεισφερόντων, όπως ο Jan Heres (υπεύθυνος για την έκδοση macOS), ο Bryan Galdámez (που δούλεψε πολύ στα themes) και ο Oscar Gonzalez. Η ανάπτυξή του είναι ταχύτατη, ενώ η κοινότητα και οι contributors μεγαλώνουν καθημερινά.
Η φιλοσοφία και το όνομα:
- Ανοιχτός Κώδικας: η ομάδα λειτουργεί με απόλυτη διαφάνεια. Ο κώδικας είναι διαθέσιμος σε όλους, ενισχύοντας την εμπιστοσύνη των χρηστών.
- Το όνομα: το “Zen” επιλέχθηκε ακριβώς για να αντικατοπτρίζει την ηρεμία και την έλλειψη περισπασμών (clutter-free) κατά τη διάρκεια του σερφαρίσματος.
Οι υπερδυνάμεις του Zen:
- Κάθετα tabs από προεπιλογή: Κερδίζεις πολύτιμο χώρο στην οθόνη σου (ιδανικό για 16:9 οθόνες) και διαβάζεις πιο εύκολα τους τίτλους.
- Workspace management: Ομαδοποίηση καρτελών σε ξεχωριστούς χώρους εργασίας (π.χ. «Δουλειά», «Social Media», «Gaming») με ένα κλικ, χωρίς να μπερδεύονται μεταξύ τους.
- Διαχωρισμός Οθόνης: Μπορείς να «κολλήσεις» δύο ή περισσότερα tabs το ένα δίπλα στο άλλο στο ίδιο παράθυρο (π.χ. σημειώσεις σε ένα Google Doc στη μία πλευρά, βίντεο ή άρθρο στην άλλη).
- Web side panels: Πλευρικό πάνελ όπου μπορείς να καρφιτσώσεις mobile εκδόσεις εφαρμογών (π.χ. Messenger, Spotify, LLM μοντέλα) για γρήγορη πρόσβαση χωρίς αλλαγή καρτέλας.
- Minimal design: Χωρίς προτάσεις για Pocket και άσχετα μενού.
Zen Mods -το fun κομμάτι:
Ευνόητο ότι μπορείτε να εγκαταστήσετε οποιοδήποτε Firefox πρόσθετο επιθυμείτε, αλλά ο Zen το πήγε παραπέρα. Δεν χρειάζεται πλέον να ψάχνετε για userChrome.css (σπορ για πιο hardcore χρήστες)· ο Zen διαθέτει ενσωματωμένο Marketplace* εντός των ρυθμίσεων, με εντελώς δωρεάν καλούδια.
Είναι μικρά κομμάτια κώδικα (κυρίως CSS tweaks) που ενεργοποιούνται/απενεργοποιούνται με έναν διακόπτη (on/off) χωρίς επανεκκίνηση. Επειδή είναι φτιαγμένα ειδικά για τον Zen, δεν σπάνε το layout και, σε αντίθεση με τα βαριά extensions, δεν καταναλώνουν RAM.
Ενδεικτικά mods:
- UX: Auto-hide Sidebar (η μπάρα μαζεύεται και ανοίγει μόνο όταν την πλησιάσεις), Mute Toggle (σιγάση απευθείας στο tab icon), Centered URL.
- Visuals: Rainbow Borders (RGB στυλ περιγράμματος ή αλλαγή χρώματος ανάλογα με το favicon), Glassy/Blur Effects, Hidden URL Bar.
- Arc-ify” Mods: Αντιγραφή στοιχείων του Arc.
Σύγκριση με τον ανταγωνισμό:
| Χαρακτηριστικό | Zen Browser | Firefox | Arc Browser | Chrome / Chromium |
|---|
| Μηχανή (Engine) | Gecko (FF) | Gecko | Chromium | Chromium |
| Vertical Tabs | Native | Με Extensions | Native | Περιορισμένα |
| Split View | Ενσωματωμένο | Όχι | Ενσωματωμένο | Όχι (σε based) |
| Workspaces | ΝΑΙ | Όχι | Ναι | Ναι (Tab Groups) |
| Privacy | Excellent++ | Excellent | Moderate | Low |
| Eye Candy / Mods | High (Mods) | Low | High (Boosts) | Minimal |
| Πόροι (RAM/CPU) | Low | Medium | High | High |
| Open Source | ΝΑΙ | ΝΑΙ | ΟΧΙ | Partial |
| DRM (Netflix) | Περιορισμένο | ΝΑΙ | ΝΑΙ | ΝΑΙ |
Ορισμένες διευκρινίσεις:
- Zen vs Firefox: Ο Zen παίρνει τη στιβαρή βάση του Firefox, αλλά προσθέτει έτοιμα αυτά που στον Firefox ζητούν πειράγματα και πρόσθετα.
- Zen vs Arc: Ο Arc ήταν ο βασιλιάς του design, αλλά ο Zen αποτελεί την κορυφαία open-source εναλλακτική του, είναι πιο ελαφρύς στη RAM και δεν απαιτεί τη δημιουργία λογαριασμού για να τον χρησιμοποιήσεις.
- Το θέμα του DRM: Λόγω της open-source φύσης του και περιορισμών στις άδειες της Widevine, υπηρεσίες όπως το Netflix ή το Disney+ ενδέχεται να απαιτούνε μικρές ρυθμίσεις. Γι’ αυτόν τον λόγο, αρκετοί τον έχουν για την καθημερινή εργασία/browsing και κρατάνε έναν άλλον browser καθαρά για ταινίες.
Αξίζει να τον επιλέξεις;
Η μετάβαση απαιτεί ένα μικρό χρονικό διάστημα εκμάθησης και πειραματισμού με τα mods, όπως άλλωστε συμβαίνει με κάθε τι νέο.
Αν όμως αναζητάτε παραγωγικότητα, θέλετε έναν browser που «κρύβει» τα εργαλεία του για να εστιάζεστε αποκλειστικά στο περιεχόμενο, και αγαπάτε την ιδιοσυγκρασία του Firefox (open source, privacy, όχι Chromium) αλλά βρίσκατε το design του παρωχημένο, ο Zen είναι μονόδρομος.
Εν κατακλείδι:
Ναι, ο Zen είναι browser-μοντέλο. Αν θέλετε το desktop σας να φαίνεται καθαρό, φουτουριστικό και τακτοποιημένο, θα σας κερδίσει αμέσως. Είναι, ίσως, ο πιο όμορφος browser που βασίζεται στον Firefox αυτήν τη στιγμή.
Είναι ο browser για κάποιον που θέλει να απολαμβάνει τη διαδρομή στο web, όχι απλά να φτάνει στον προορισμό του.
🌐 Ιστοσελίδα του Zen browser
🔗 Διαθέσιμος για Linux (και σε Flatpak), Windows, macOS.
Αν τον δοκιμάσετε, πείτε την άποψή σας.
