Γνωρίζω ότι το παρόν, ίσως, να προκαλέσει κάποιες αντιδράσεις. Ίσως από ορισμένους φανατικούς. Αλλά, τι να κάνουμε; Τα πράγματα πρέπει να λέγονται ως έχουν. Και με γεγονότα, όχι με προσωπικές εικασίες.
Υπάρχει μια μεγάλη αυταπάτη στον κόσμο του Open Source: ότι η απειλή για το ελεύθερο λογισμικό έρχεται μόνο από έξω, από ακροδεξιούς τρολ ή τοξικές προσωπικότητες. Η πραγματικότητα, όμως, δείχνει ότι ο μεγαλύτερος δολοφόνος του FOSS είναι η ίδια η corporate αλαζονεία. Και η Red Hat αποτελεί το καλύτερο παράδειγμα αυτού του εταιρικού ολοκληρωτισμού.
Να θυμηθούμε λίγο την ιστορία τους, πέρα από τα δελτία τύπου και τα marketing σποτάκια;
1. Όταν η Red Hat έθαβε το Linux στο Desktop:
Ενώ το Ubuntu, τότε που έμπαινε στη χρυσή του εποχή με το GNOME 2 (το θυμάστε, τι όμορφο που ήταν και πόσο χρηστικό;), αποδείκνυε στην πράξη ότι το Linux μπορούσε να μπει σε κάθε σπίτι, η ηγεσία της Red Hat έβγαινε δημόσια και δήλωνε με τουπέ ότι :
το Linux δεν είναι έτοιμο για οικιακό desktop.
Φυσικά, αυτό το έλεγαν επειδή η στρατηγική τους ήταν απολύτως προσηλωμένη στα ακριβοπληρωμένα enterprise συμβόλαια, αντιμετωπίζοντας κάθε προσπάθεια εκδημοκρατισμού του Linux έξω από τους servers με απαξίωση.
2. Το έγκλημα του CentOS: η προδοσία της βάσης:
Η πιο χοντρή κίνηση, και ταυτόχρονα το μεγαλύτερο πλήγμα στην κοινότητα, ήταν η απόφαση της Red Hat να σκοτώσει το κλασικό CentOS. Για χρόνια, ήταν ο σωτήρας των μικρών επιχειρήσεων, των admins και των χομπιστών. Όταν η Red Hat το κατέστρεψε για να σπρώξει τον κόσμο στα δικά της συνδρομητικά προϊόντα και στο στρεβλό CentOS Stream, έφτυσε κατάμουτρα τη downstream κοινότητα. Η απάντηση ήταν τα άμεσα forks (AlmaLinux, Rocky Linux), αποδεικνύοντας ότι το community δεν έχει ανάγκη τους νταβατζήδες.
3. Fedora: Το корпоρаτικό πεδίο δοκιμών και ο ελιτισμός
Το Fedora δεν είναι κακή διανομή, αλλά λειτουργεί ως το μόνιμο upstream πεδίο δοκιμών για τεχνολογίες που αργότερα θα κλειδωθούν στο RHEL. Η κοινότητα νομίζει ότι συμμετέχει σε ένα ανεξάρτητο έργο, αλλά χτίζει το προϊόν μιας πολυεθνικής. Παράλληλα, κουβαλάει εδώ και χρόνια έναν έντονο ελιτισμό: από το κλασικό, απαξιωτικό «RTFM» προς τους αρχάριους, μέχρι το σύγχρονο, αλαζονικό δόγμα των maintainers: «Αν δεν σου αρέσει, κάνε δικό σου fork».
4. Η χρηματοδότηση του GNOME: ποιος πληρώνει, ποιος διαλέγει;
Εδώ βρίσκεται το μεγάλο αγκάθι. Η Red Hat χρηματοδοτεί σε τεράστιο βαθμό την ανάπτυξη του GNOME.
- Τα υπέρ: Χωρίς αυτά τα λεφτά, πολλοί developers δεν θα πληρώνονταν και το project μπορεί να μην είχε την ίδια τεχνική αρτιότητα ή ταχύτητα ανάπτυξης.
- Τα κατά (το τίμημα): Όποιος πληρώνει, παίρνει και τις αποφάσεις. Η τεράστια αυτή οικονομική εξάρτηση σήμαινε ότι το GNOME μετατράπηκε ουσιαστικά σε εργαλείο της Red Hat. Όταν η εταιρεία αποφάσισε να πετάξει στα σκουπίδια το λειτουργικό, γρήγορο GNOME 2 για να λανσάρει το κουτσουρεμένο GNOME 3 (σχεδιασμένο για ταμπλέτες), η κοινότητα ούρλιαζε αλλά αγνοήθηκε. Η απάντηση ήταν πάντα η ίδια: «έτσι αρέσει σε εμάς».
Με απλά λόγια: ποιος πληρώνει τον μουσικό, και τι χορό τον βάζει να χορέψει;
5. Το μεγαλοπρεπές middle finger της System76:
Όπως σημειώνουν συχνά άνθρωποι του χώρου που παρακολουθούν την εσωτερική τοξικότητα και την αλαζονεία της Red Hat, η κατάσταση είχε φτάσει στο απροχώρητο. Η λύτρωση ήρθε όταν η System76 κουράστηκε να εξαρτάται από τις αυταρχικές επιλογές του GNOME και του οικοσυστήματος. Έσπασε τα δεσμά, σήκωσε τα μανίκια και έφτιαξε το δικό της COSMIC Desktop Environment από το μηδέν. Ήταν η τρανταχτή απόδειξη ότι όταν οι εταιρείες απομακρύνονται από τη βάση, η βάση τους γυρίζει την πλάτη.
Ανεξάρτητες και αντισυμβατικές καταγραφές (σαν αυτές που φιλοξενούνται σε παλιού τύπου, καθαρές τεχνολογικές σελίδες όπως το harmful.neocities.org) το υπενθυμίζουν συνεχώς: η Red Hat ποτέ δεν ήταν ο φίλος του ανοιχτού κώδικα. Ήταν απλώς μια εταιρεία που κατάλαβε πώς να εκμεταλλεύεται τη δουλειά χιλιάδων ανθρώπων για να χτίζει αυτοκρατορίες.
Συμπέρασμα:
Όταν μιλάμε για την τοξικότητα στο FOSS, ας μην κοιτάμε μόνο τα social media. Η corporate απληστία, οι αλαζονικές δηλώσεις των CEOs, η εξαγορά των standards με χρήμα και η περιφρόνηση της βάσης είναι ο πραγματικός δούρειος ίππος. Και απέναντι σε αυτούς, η μόνη απάντηση είναι η αποκέντρωση, τα σκληρά forks και η άρνηση να τους δίνουμε ούτε μισό commit.