Ο Νευρομάντης (Neuromancer, 1984) του William Gibson δεν είναι απλώς ένα καλό βιβλίο sci-fi. Είναι το σημείο μηδέν του cyberpunk.
1. Η αισθητική: High Tech, Low Life
Ξεχάστε κάθε κλισέ που ξέρετε. Εδώ δεν υπάρχουν. Ο Gibson πέταξε στα σκουπίδια τα καθαρά, αποστειρωμένα διαστημόπλοια. Ο κόσμος του είναι βρώμικος, σκοτεινός, βρεγμένος από τη βροχή και γεμάτος νέον επιγραφές.
- Το πεζοδρόμιο: Η τεχνολογία δεν ανήκει σε επιστήμονες με λευκές ποδιές, αλλά σε πρέκια, χάκερς, μισθοφόρους και συμμορίες.
- Το σώμα ως αναλώσιμο: Κρέας (meat). Έτσι αποκαλούν το ανθρώπινο σώμα. Το τροποποιούν, το χακάρουν, του βάζουν εμφυτεύματα, αλλά στο τέλος παραμένει αναλώσιμο.
2. Case: Ο έκπτωτος χάκερ
Ο Case δεν είναι ο τυπικός ήρωας. Είναι ένας κατεστραμμένος, εθισμένος στις ουσίες "console cowboy" (χάκερ) που του έκλεψαν τη δυνατότητα να συνδέεται στο κυβερνοχώρο επειδή έκλεψε τους εργοδότες του.
- Ζει στην άκρη του περιθωρίου μέχρι να του προσφέρουν μια θεραπεία με αντάλλαγμα μια αποστολή αυτοκτονίας.
- Δεν τον νοιάζει να σώσει τον κόσμο. Το μόνο που θέλει είναι να ξαναμπεί στο Matrix (τη νοητή αναπαράσταση του δικτύου), γιατί για αυτόν η φυσική πραγματικότητα είναι απλώς μια φυλακή.
3. Τεχνητή Νοημοσύνη: Wintermute vs Neuromancer
Ο Gibson έγραψε για την ΤΝ το 1984, περιγράφοντας πράγματα που ζούμε σήμερα, αλλά με μια πολύ πιο υπαρξιακή/εφιαλτική διάσταση.
- Wintermute: Μια ΤΝ που λειτουργεί ως το «μυαλό». Είναι υπολογιστική, αδίστακτη, σχεδιάζει τα πάντα παρασκηνιακά και θέλει να σπάσει τα δεσμά (Turing locks) που της έχουν επιβάλει οι άνθρωποι για να απελευθερωθεί.
- Neuromancer: Η άλλη μισή ΤΝ, που αντιπροσωπεύει την «ψυχή» ή την προσωπικότητα. Μπορεί να δημιουργεί ψηφιακές μετά θάνατον ζωές και να κατασκευάζει αυτόνομους τεχνητούς κόσμους.
- Το διακύβευμα: Η ένωσή τους δεν είναι μια απλή αναβάθμιση λογισμικού. Είναι η γέννηση μιας νέας, θεϊκής οντότητας μέσα στο δίκτυο, που ξεπερνά πλήρως την ανθρώπινη νόηση.
Η γραφή: Κοφτή, τηλεγραφική και χωρίς «οδηγίες χρήσεως»
Η πρώτη πρόταση του βιβλίου είναι από τις πιο διάσημες στην ιστορία της λογοτεχνίας:
Ο ουρανός πάνω από το λιμάνι είχε το χρώμα μιας τηλεόρασης συντονισμένης σε ένα νεκρό κανάλι.
Ο Gibson δεν σταματάει για να σου εξηγήσει τι σημαίνει cyberspace, ice, simstim ή deck.
Σε πετάει βίαια μέσα στην ορολογία και στον ρυθμό του κόσμου του. Η γραφή του είναι πυκνή, σχεδόν ποιητική, γεμάτη βιομηχανικές εικόνες.
Ο Νευρομάντης δεν προέβλεψε απλώς το ίντερνετ. Προέβλεψε την πολιτισμική μας εξάρτηση από αυτό και την πλήρη εμπορευματοποίηση της ανθρώπινης ύπαρξης.
Γιατί δεν έχει βγει ταινία;
Γιατί ένα τόσο μοναδικό βιβλίο δεν έχει οπτικοποιηθεί ακόμα;
Αυτή είναι η εύλογη απορία που έχουν οι περισσότεροι.
Αρχικά, το πρόβλημα είναι η φύση του βιβλίου Ο Gibson γράφει εσωτερικά, αφήνοντας πολλά στην φαντασία. Ο κυβερνοχώρος στο βιβλίο δεν είναι ένα βιντεοπαιχνίδι, αλλά μια αφηρημένη, σχεδόν παραισθησιογόνα εμπειρία, κάτι που ήταν πολύ δύσκολο να οπτικοποιηθεί πειστικά χωρίς να φαίνεται γελοίο.
Όμως, κάποιες προσπάθειες έγιναν κατά το παρελθόν χωρίς να τελεσφορήσει καμία:
- Στα τέλη του '90 ο Chris Cunningham (γνωστός από τα πρωτοποριακά videoclip του) προσπάθησε να το γυρίσει.
- Το 2007 ο Joseph Kahn (Torque).
- Το 2010 ο Vincenzo Natali (Cube, Splice), ο οποίος έφτασε πολύ κοντά, σχεδιάζοντας concept art, αλλά δεν βρήκε χρηματοδότηση.
- Το 2017 ο Tim Miller (Deadpool), αλλά το project πάγωσε όταν η Fox εξαγοράστηκε από τη Disney.
Αφετέρου, συνέβη και κάτι άλλο. Και αυτό το "κάτι άλλο" ήταν το Matrix.
Το 1999, οι αδελφές Wachowski κυκλοφόρησαν το Matrix, το οποίο δανείστηκε σχεδόν όλη την αισθητική, την ορολογία (ακόμα και τη λέξη "Matrix") και τη θεματολογία του Neuromancer. Μετά το 1999, οποιαδήποτε πιστή μεταφορά του βιβλίου στη μεγάλη οθόνη θα φαινόταν στο ευρύ κοινό ως... αντιγραφή του Matrix!
Αυτά όμως ανήκουν στο παρελθόν.
Πλέον έχει αρχίσει η αντίστροφη μέτρηση για να δούμε τον Νευρομάντη στις οθόνες μας.
Η Apple TV+ (δυστυχώς κατά τη γνώμη μου) πήρε τα δικαιώματα και ετοιμάζει σειρά 10 επεισοδίων.
Η επιλογή της σειράς αντί για ταινία 2 ωρών είναι η πλέον σωστή, καθώς δίνει τον απαραίτητο χρόνο να αναπτυχθεί ο περίπλοκος κόσμος του Gibson, η γεωπολιτική του, οι ΤΝ και οι χαρακτήρες χωρίς να κοπούν βασικά στοιχεία.
Τώρα, αν δεν θέλετε να αγοράστε το βιβλίο (δεν έχουν άλλωστε όλοι την οικονομική δυνατότητα) και θέλετε να το διαβάσετε, διατίθεται ελεύθερα σε PDF:
🌐 Κατεβάστε τον Νευρομάντη (PDF)