Δηλώνω αμετανόητη λάτρης του sci-fi (βιβλία, ταινίες, σειρές) οπότε επιτρέψτε μου να μιλήσω για αυτό ώστε να κάνουμε έναν διάλογο γιατί το δυστοπικό μέλλον, που παρουσιάζεται ιδιαίτερα στο cyber-punk, μας χτυπάει την πόρτα.
Αρχικά, τι είναι τελικά το sci-fi;
Είναι άραγε διαστημόπλοια, εξωγήινοι, ρομπότ και μακρινοί πλανήτες; Ή μήπως είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε για το σήμερα, κοιτάζοντας το μέσα από έναν καθρέφτη του μέλλοντος;
Η επιστημονική φαντασία έχει κάτι μοναδικό: παίρνει μια επιστημονική ή τεχνολογική ιδέα και ρωτάει
Άραγε τι θα γινόταν αν…;
Τι θα γινόταν αν η τεχνητή νοημοσύνη γινόταν πιο έξυπνη από εμάς;
Αν μπορούσαμε να αντικαταστήσουμε τα μέλη του σώματός μας με μηχανικά;
Αν η μνήμη μπορούσε να αποθηκευτεί, να τροποποιηθεί ή ακόμη και να διαγραφεί;
Αν οι εταιρείες αποκτούσαν περισσότερη δύναμη από τις κυβερνήσεις;
Αν η τεχνολογία που δημιουργήσαμε για να μας απελευθερώσει, κατέληγε να γίνει το απόλυτο εργαλείο ελέγχου;
Και κάπου εδώ εμφανίζεται το cyberpunk (αλλά και η πραγματικότητα γιατί μη μου πείτε ότι κάποια από τα παραπάνω δεν έχουμε αρχίσει να τα ζούμε ήδη έστω σε μια πρώιμη εκδοχή τους).
Ένας κόσμος γεμάτος νέον, γιγαντιαίες πόλεις, τεχνητές νοημοσύνες, κυβερνητικά εμφυτεύματα και ψηφιακά δίκτυα αλλά ταυτόχρονα γεμάτος φτώχεια, ανισότητα, εγκληματικότητα, παρακολούθηση και ανθρώπους που προσπαθούν απλώς να επιβιώσουν.
High tech. Low life.
Και μήπως αυτό είναι που κάνει την cyberpunk δυστοπία τόσο ενδιαφέρουσα.;
Γιατί δεν φοβάται τόσο ότι η τεχνολογία θα αποτύχει. Αντίθετα φοβάται ότι θα πετύχει απόλυτα αλλά θα πέσει σε λάθος χέρια.
Το Blade Runner, το Neuromancer, το Ghost in the Shell, το The Matrix, το Akira ή πιο σύγχρονα έργα όπως το Cyberpunk 2077 δεν μας παρουσιάζουν απλώς φανταστικούς κόσμους αλλά μας κάνουν να προβληματιστούμε και να αναρωτηθούμε. Οι προειδοποιήσεις που έδιναν ήταν συγκεκριμένες. Μόνο που σήμερα δεν είναι πια φαντασία.
Πόση τεχνολογία μπορούμε να αποκτήσουμε χωρίς να χάσουμε κάτι από την ανθρωπιά μας;
Και ίσως το πιο παράξενο είναι ότι αρκετά από αυτά που κάποτε θεωρούσαμε καθαρή επιστημονική φαντασία αρχίζουν ήδη να εμφανίζονται στην πραγματικότητα.
Να μερικά:
AI που παράγει τέχνη και λόγο, ενώ ο άνθρωπος παλεύει για τα προς το ζην.
Αλγόριθμοι που κατευθύνουν την προσοχή και τη σκέψη μας.
Εικονικές ταυτότητες.
Αλγόριθμοι που αποφασίζουν τι θα δούμε.
Συνεχής ψηφιακή παρακολούθηση, την οποία αποδεχόμαστε οικειοθελώς για λίγη ευκολία.
Εμφυτεύματα.
Εικονικοί κόσμοι.
Εταιρείες κολοσσοί με περισσότερη ισχύ, δεδομένα και επιρροή από κυβερνήσεις και που γνωρίζουν τεράστιες ποσότητες πληροφοριών για εμάς.
Οπότε μήπως το πραγματικό ερώτημα δεν είναι πώς θα είναι το μέλλον (ή πιο απλά πότε θα φτάσουμε στο μέλλον του cyberpunk) αλλά ποιο μέλλον δημιουργούμε ήδη και κυρίως πόση από την ανθρωπιά μας είμαστε διατεθειμένοι να ανταλλάξουμε για την άνεση της τεχνολογίας;
Και εδώ αρχίζει η συζήτηση.
Τι σημαίνει sci-fi για εσάς;
Πιστεύετε ότι η cyberpunk δυστοπία είναι απλώς φαντασία ή μια υπερβολική εκδοχή του κόσμου στον οποίο ήδη ζούμε;
Τελικά, η τεχνολογία θα μας κάνει πιο ελεύθερους ή πιο ελεγχόμενους;
Ποιο στοιχείο από τις sci-fi δυστοπίες βλέπετε να γράφεται ήδη γύρω μας και σας τρομάζει περισσότερο; Η απώλεια της ιδιωτικότητας, η εξάρτηση από την AI, ή η κυριαρχία των πολυεθνικών;