Πολύς και διφορούμενος ο λόγος για τα VPNs και καλό θα ήταν να ξεκαθαριστούν κάποια πράγματα σχετικά με αυτό:
Είναι πράγματι το VPN ένα εργαλείο ιδιωτικότητας;
Χρειάζομαι ένα VPN και αν ναι, πού και πότε;
Οι απαντήσεις έχουν ως εξής:
Και ναι και όχι. Το VPN δεν προσφέρει ανωνυμία· προσφέρει κρυπτογράφηση της διαδρομής ανάμεσα στη συσκευή σου και στον διακομιστή (server) του VPN παρόχου.
Μην έχετε αυταπάτες επειδή κάποιοι γράφουν μπούρδες. Η κάθε ιστοσελίδα μπορεί εύκολα να καταλάβει πότε κάνετε χρήση VPN, καθώς οι διευθύνσεις IP των διακομιστών VPN είναι δημόσια γνωστό ότι ανήκουν σε datacenters. Για να το εξακριβώσετε:
- Πηγαίνετε στο locatejs.com έχοντας ανοιχτό το VPN και τσεκάρετε τη στήλη δεξιά («Connection»). Θα δείτε ότι η χρήση διακομιστή αναγνωρίζεται αμέσως.
- Εάν έχετε λογαριασμό Facebook, μπείτε έχοντας ανοιχτό το VPN. Όταν αποσυνδεθείτε και μπείτε από την κανονική σας IP, το πιο πιθανό είναι να δείτε διαφημίσεις για υπηρεσίες VPN. Αυτό συμβαίνει επειδή το Facebook ταυτοποιεί από τα cookies και το προφίλ, βλέποντας παράλληλα σύνδεση από IP διακομιστή.
Ουσιαστικά, με ένα commercial VPN μεταφέρεις την εμπιστοσύνη σου από τον πάροχο ίντερνετ (ISP) στον πάροχο του VPN. Ο δεύτερος βλέπει όλη τη δικτυακή σου κίνηση.
2. Πότε πραγματικά χρειάζεσαι ένα VPN;
Το αν το χρειάζεστε είναι προσωπική υπόθεση και εξαρτάται από το μοντέλο απειλής του καθενός. Περιπτώσεις που είναι πραγματικά χρήσιμο:
- Απόκρυψη δραστηριότητας από τον ISP: Για να μην γνωρίζει ο πάροχος ίντερνετ ποιες ιστοσελίδες επισκέπτεστε.
- Παράκαμψη γεωγραφικών περιορισμών: Πρόσβαση σε περιεχόμενο υπηρεσιών όπως YouTube, Netflix, Disney+, BBC iPlayer κ.λπ. που δεν είναι διαθέσιμο στη χώρα σας.
- Παράκαμψη τοπικής λογοκρισίας / φραγών: Στην Ελλάδα, για παράδειγμα, για πρόσβαση σε ιστοσελίδες που έχουν υποστεί φραγή σε επίπεδο DNS/IP από την ΕΕΠΤΤ.
- Αποφυγή τεχνητού περιορισμού ταχύτητας (Throttling): Όταν ο ISP μειώνει εσκεμμένα την ταχύτητα σε BitTorrent ή online gaming.
- Χρήση σε εφαρμογές streaming: Όπως το Stremio ή το Kodi (με πρόσθετα τρίτων).
- Σύνδεση σε κοινόχρηστα Wi-Fi: Σε καφετέριες, αεροδρόμια ή ξενοδοχεία, προστατεύοντας τα δεδομένα σας από τοπικές επιθέσεις (MITM).
- Ταξίδια σε χώρες με αυστηρή διαδικτυακή καταστολή: Για πρόσβαση στο ελεύθερο διαδίκτυο.
- Για ακτιβισμό, για πραγματικές δημοσιογραφικές έρευνες: Δεν θέλει ιδιαίτερη επεξήγηση αυτό και η αναγκαία χρήση του VPN σε τέτοιες περιπτώσεις.
- Πρόσβαση στο οικιακό δίκτυο (Self-hosted VPN): Όταν στήνετε δικό σας VPN στο σπίτι για ασφαλή πρόσβαση σε τοπικούς φακέλους, Remote Desktop ή NAS από οπουδήποτε.
Τι να προσέξετε στην επιλογή παρόχου (VPN Provider):
Η αγορά κατακλύζεται από επιθετικό μάρκετινγκ. Παράγοντες που πρέπει να εξετάσετε:
- Πολιτική καταγραφής (No-Logs Policy): Έχει επιβεβαιωθεί από ανεξάρτητους τεχνικούς ελέγχους (independent audits);
- Έδρα εταιρείας: Βρίσκεται εκτός της δικαιοδοσίας των χωρών των «5/9/14 Eyes»;
- Πρωτόκολλα ασφαλείας: Υποστηρίζει WireGuard και OpenVPN; (αποφύγετε παρόχους που χρησιμοποιούν ακόμα PPTP ή L2TP).
- Λειτουργικότητα Kill Switch: Διακόπτει την πρόσβαση στο ίντερνετ αν πέσει η σύνδεση του VPN, ώστε να μην υπάρξει διαρροή;
- Προστασία από διαρροές: Αποτρέπει διαρροές IPv6 και DNS (DNS/IPv6 leaks);
- Τρόποι πληρωμής: Δίνει δυνατότητα πληρωμής με κρυπτονομίσματα ή μετρητά;
- Δωρεάν vs Επί πληρωμή: Τα «δωρεάν» VPN ζουν πουλώντας τα δεδομένα των χρηστών τους. Εξαιρέσεις απειροελάχιστες (με αυστηρά όρια δεδομένων).
Το παρασκήνιο των Affiliates & Τι πρέπει να αποφεύγεται «διά ροπάλου»:
Η βιομηχανία των εμπορικών VPN είναι μία από τις πιο βρώμικες γωνιές του τεχνολογικού μάρκετινγκ. Η συντριπτική πλειονότητα των ιστοσελίδων που δημοσιεύουν λίστες με τα «10 Καλύτερα VPN» δεν αξιολογούν την ασφάλεια ή την ιδιωτικότητα, αλλά το μέγεθος της προμήθειας (affiliate commission) που εισπράττουν από κάθε εγγραφή.
Η παγίδα των Affiliates και των «Review» Sites:
- Προμήθειες έως και 100%: Οι εταιρείες VPN προσφέρουν εξωφρενικά ποσοστά στους affiliates (συχνά το 70% έως 100% της συνδρομής του πρώτου έτους). Αυτός είναι ο μοναδικός λόγος που βλέπετε τεχνολογικά blogs, YouTubers και «ανεξάρτητες» σελίδες συγκρίσεων να εκθειάζουν συγκεκριμένα ονόματα.
Μεγάλη ελληνική ιστοσελίδα, κατά τα άλλα μια χαρά, διαφημίζει διακαώς συγκεκριμένη υπηρεσία VPN. Μην παρασύρεστε από τη συνολική εικόνα ενός site. Η επιμονή σε συγκεκριμένους παρόχους γίνεται αποκλειστικά λόγω των υψηλών προμηθειών (affiliates) και όχι λόγω τεχνικής υπεροχής ή σεβασμού στην ιδιωτικότητά σας
- Εξαγορά των ίδιων των Review Sites: Αυτό και αν είναι σατανικό αφού πολλοί δεν γνωρίζουν ότι δημοφιλέστατες σελίδες αξιολόγησης VPN ανήκουν απευθείας στις ίδιες τις εταιρείες VPN που υποτίθεται ότι «κρίνουν» αντικειμενικά.
Τι αποφεύγουμε διά ροπάλου:
- Όλα τα εντελώς «Δωρεάν» VPN (Free VPNs):**
- Το παράδειγμα του Hola VPN: Δεν χρησιμοποιεί καν δικούς του διακομιστές, αλλά μετατρέπει τη δική σας σύνδεση σε κόμβο εξόδου (exit node) για άλλους χρήστες. Και τι σημαίνει αυτό; Ότι αν κάποιος διαπράξει μια παράνομη πράξη χρησιμοποιώντας την IP σας, ο υπόλογος είστε εσείς. Τρομακτικό;
- Εφαρμογές "Free VPN" σε Google Play / App Store κλπ (πχ. το SuperVPN): Καταγράφουν τα πάντα όλα, πωλούν το ιστορικό περιήγησης σε διαφημιστικές και συχνά πυκνά εμπεριέχουν κακόβουλο λογισμικό.
Εταιρείες με σκοτεινό ή επιβαρυμένο παρελθόν:
- Kape Technologies (ExpressVPN, CyberGhost, Private Internet Access, ZenMate): Η Kape Technologies ονομαζόταν παλαιότερα Crossrider και ήταν πασίγνωστη για τη δημιουργία και διανομή adware/malware platforms. Το γεγονός ότι εξαγόρασε μερικά από τα μεγαλύτερα ονόματα VPN του χώρου αποτελεί τεράστια κόκκινη σημαία.
- *Πάροχοι που πιάστηκαν να λένε ψέματα για το "No-Logs":** Εταιρείες όπως η IPVanish ή η PureVPN, ενώ διαφήμιζαν αυστηρή πολιτική «μη καταγραφής», παρέδωσαν πλήρη logs χρηστών στις αρχές όταν πιέστηκαν.
- VPNs με τριετή/πενταετή συμβόλαια έναντι «ευτελών» ποσών: Αυτό πρόκειται για επιθετικό κλείδωμα πελατών (lock-in). Μια εταιρεία που σας χρεώνει 2€ τον μήνα για 3 χρόνια προκαταβολικά, είτε θα υποβαθμίσει τις υποδομές της, είτε θα αναζητήσει έσοδα από την πώληση των δεδομένων σας. Είτε και τα δυο.
Ο κανόνας είναι πολύ απλός:
Αν μια υπηρεσία VPN διαφημίζεται παντού από influencers και τεχνολογικά sites με εκπτωτικά κουπόνια, αντιμετωπίστε την με μέγιστη καχυποψία. Η πραγματική ιδιωτικότητα δεν εξαγοράζεται με επιθετικές καμπάνιες μάρκετινγκ. Ποτέ. Κανόνας.
Τι προτείνει η κοινότητα ιδιωτικότητας;
Χωρίς πρόθεση διαφήμισης, οι εμπορικοί πάροχοι που χαίρουν της υψηλότερης εκτίμησης στην κοινότητα απορρήτου για την τεχνική τους συνέπεια και την διαφάνεια είναι:
- Mullvad VPN (Δεν απαιτεί καν email για εγγραφή, σταθερή τιμολόγηση, πλήρης διαφάνεια)
- ProtonVPN (Έδρα στην Ελβετία, open-source εφαρμογές, αξιόπιστη δωρεάν έκδοση)
- IVPN (Εξαιρετική διαφάνεια, αυστηρή πολιτική no-logs)
Για όσους θέλουν DIY λύσεις (στήσιμο δικού σας VPN):
Αν θέλετε πλήρη έλεγχο χωρίς ενδιάμεσους παρόχους να κάποιες λύσεις:
- Tailscale / Headscale: Η ευκολότερη λύση για δημιουργία ιδιωτικού δικτύου (Mesh VPN) βασισμένο στο WireGuard.
- Amnezia VPN: Εξαιρετικότατο open-source εργαλείο για αυτόματο στήσιμο VPN σε δικό σας VPS με υποστήριξη πρωτοκόλλων απόκρυψης (obfuscation).
- WireGuard (μέσω wg-easy ή PiVPN): Για εύκολη εγκατάσταση WireGuard server σε δικό σας διακομιστή ή σε Raspberry Pi.
- Outline VPN: Δημιούργημα της Jigsaw (Alphabet) για εύκολη προσπέραση λογοκρισίας σε δικό σας VPS.
Εν κατακλείδι:
Σε προσωπικό επίπεδο —και ναι, ξέρω ότι θα ακουστεί κάπως— εμπιστεύομαι πολύ περισσότερο μια διαφανή εταιρεία στη Σουηδία παρά τους εγχώριους παρόχους ίντερνετ.
Έχω κατασταλάξει στο Mullvad VPN, το οποίο έχει αποδείξει την αξία του στην πράξη. Όταν τον Απρίλιο του 2023 οι σουηδικές αρχές εισέβαλαν στα γραφεία της εταιρείας με ένταλμα κατάσχεσης, έφυγαν με άδεια χέρια: πολύ απλά δεν υπήρχε κανένα απολύτως δεδομένο αποθηκευμένο στους διακομιστές της. Ωστόσο, για να μην αποκτώ εξάρτηση από μία και μόνο υποδομή, κάθε έξι μήνες το εναλλάσσω με το IVPN, το οποίο ακολουθεί την ίδια ακριβώς φιλοσοφία και αρχιτεκτονική.
ΔΕΝ διαφημίζω τίποτα έτσι; Αναφέρω ποια εγώ έχω επιλέξει. Δεν είμαι ούτε αυθεντία ούτε ειδικός.
Και το Proton VPN είναι εξαιρετικό, αλλά σε αντίθεση με τα δύο προηγούμενα που λειτουργούν μόνο με έναν τυχαίο αριθμό λογαριασμού, απαιτεί τη δημιουργία λογαριασμού με email.
Τα NordVPN, Surfshark, CyberGhost, ExpressVPN, PureVPN ούτε με κλωτσιές δεν θα τα χρησιμοποιούσα, ούτε θα τα πρότεινα ποτέ.
Ποια είναι η δική σας άποψη; Χρησιμοποιείτε VPN, και αν ναι, με ποια λογική και μοντέλο απειλής;
