Σε έναν κινηματογραφικό κόσμο γεμάτο υπερήρωες, ευκολίες, υπερβολές και επιστημονικές ανοησίες, το The Expanse κάνει πραγματικά τη διαφορά. Είναι από τις λίγες σειρές επιστημονικής φαντασίας που δείχνουν να σέβονται τον θεατή και να μην θεωρούν ότι πρέπει κάθε τρεις και λίγο να του πετάξουν μια εντυπωσιακή σκηνή για να τον κρατήσουν.
Και, ας με συγχωρέσουν οι fans του, αλλά δεν είναι Star Wars. Εκεί έχουμε ήχους στο κενό, επιστημονικές ανακρίβειες με το κιλό και αρκετό lifestyle με κλισέ, αρκεί να φαίνεται ωραίο στην οθόνη.
Στο The Expanse, πάλι, κοιτάξτε τον Miller ή τον Holden. Συχνά είναι ιδρωμένοι, άπλυτοι, κουρασμένοι και με μαύρους κύκλους. Δεν κυκλοφορούν συνέχεια με άψογο μαλλί και ατσαλάκωτα ρούχα επειδή βρίσκονται στο διάστημα. Και αυτό, όσο περίεργο κι αν ακούγεται, είναι ένα μικρό δείγμα ρεαλισμού.
Εδώ δεν υπάρχουν μάγκες που οδηγούν πάνω από τη θάλασσα λες και κάνουν σκι. Υπάρχουν άνθρωποι που τρέμουν στην ιδέα ότι μπορεί να τρυπήσει το μέταλλο του σκάφους τους.
Βασισμένο στη σειρά βιβλίων των Daniel Abraham και Ty Franck (το συγγραφικό ψευδώνυμο James S.A. Corey), το The Expanse δεν είναι απλώς μια διαστημική περιπέτεια. Είναι μια ιστορία για τη φυσική, την πολιτική, τις ταξικές συγκρούσεις και, τελικά, για το πόσο λίγο αλλάζει ο άνθρωπος όσο κι αν αλλάξει ο κόσμος γύρω του.
1. Ο μηχανικός και φυσικός ρεαλισμός
Το The Expanse πετάει αρκετές από τις κλασικές ευκολίες του είδους στα σκουπίδια χωρίς τον παραμικρό δισταγμό. Ξεχάστε λοιπόν τις περισσότερες μπούρδες που έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε στο διάστημα.
Ούτε τεχνητή βαρύτητα ούτε άνθρωποι που βολτάρουν στο διαστημόπλοιο λες και βρίσκονται στην Ερμού. Δεν υπάρχει κάποιο μαγικό σύστημα που πατάς ένα κουμπί και ξαφνικά όλοι περπατούν κανονικά. Η βαρύτητα προκύπτει από την επιτάχυνση ή την περιστροφή.
Η αδράνεια φυσικά και έχει συνέπειες αφού όταν ένα σκάφος επιταχύνει απότομα, οι άνθρωποι μέσα σε αυτό δεν είναι άτρωτοι. Οι high-G ελιγμοί έχουν πραγματικό βιολογικό κόστος και οι σταθεροποιητές δεν είναι διακοσμητικοί.
Στο διάστημα δεν ακούγεται τίποτα. Οι μάχες δεν συνοδεύονται από τα κλασικά «μπαμ» του Hollywood. Στο κενό δεν υπάρχει ατμόσφαιρα για να μεταφέρει τον ήχο. Οι μάχες βασίζονται σε πυραύλους αναχαίτισης, τροχιές και κινητική ενέργεια.
Αυτό δεν σημαίνει ότι τα πάντα στη σειρά είναι επιστημονικά τέλεια. Δεν είναι αυτό το ζητούμενο. Η διαφορά είναι ότι, όταν παίρνει μια ελευθερία, το κάνει μέσα σε έναν κόσμο που κατά τα άλλα προσπαθεί να ακολουθεί κάποιους κανόνες.
2. Γεωπολιτική και διαστημική ταξική πάλη
Ο κόσμος του 24ου αιώνα δεν είναι κάποια ενωμένη ανθρωπότητα που ζει ειρηνικά ανάμεσα στα άστρα.
Υπάρχουν τρεις βασικοί πόλοι και ο καθένας έχει τα δικά του συμφέροντα:
Η Γη (ΟΗΕ): Ο παλιός γίγαντας, με τεράστιο πληθυσμό, γραφειοκρατία και προβλήματα πόρων και ανεργίας.
Ο Άρης (MCRN): Μια στρατοκρατική και τεχνολογικά προηγμένη δύναμη που έχει ως μεγάλο όραμα τη γαιοποίηση του πλανήτη.
Η Ζώνη των Αστεροειδών (Belters): Οι άνθρωποι που δουλεύουν στα ορυχεία και στις εγκαταστάσεις του διαστήματος. Πολλοί έχουν γεννηθεί σε χαμηλή βαρύτητα και το σώμα τους έχει προσαρμοστεί σε αυτή. Παράγουν τους πόρους που χρειάζονται οι «εσωτερικοί», αλλά οι ίδιοι συχνά ζουν χωρίς τα βασικά.
Και κάπου εδώ η σειρά σταματάει να είναι απλώς επιστημονική φαντασία.
Οι Belters δεν είναι απλώς κάποιοι εξωτικοί τύποι που μιλάνε διαφορετικά. Είναι μια εργατική τάξη που βρίσκεται σε μια μόνιμη σχέση εξάρτησης με τους ισχυρότερους. Έχουν τη δική τους κουλτούρα, τη δική τους γλώσσα και, φυσικά, τη δική τους οργή.
3. Χωρίς Σούπερμαν και μαγικές λύσεις
Το πλήρωμα του Rocinante δεν αποτελείται από αλάνθαστους υπερήρωες. Είναι άνθρωποι που βρέθηκαν, λίγο πολύ, στο λάθος σημείο τη λάθος στιγμή και προσπάθησαν να επιβιώσουν μέσα σε μια κατάσταση που γινόταν συνεχώς χειρότερη. Κάνουν λάθη. Φοβούνται, τσακώνονται και κάποιες φορές παίρνουν αποφάσεις που αποδεικνύονται καταστροφικές.
Και υπάρχει φυσικά η πρωτο-ύλη (protomolecule), η οποία θα μπορούσε εύκολα να μετατραπεί σε μια ακόμη μαγική τεχνολογία που λύνει τα πάντα.
Όμως, η protomolecule είναι κάτι που οι άνθρωποι δεν καταλαβαίνουν πραγματικά. Και όσο περισσότερο προσπαθούν να την κατανοήσουν και να την εκμεταλλευτούν, τόσο περισσότερα προβλήματα δημιουργούνται.
Γιατί ξεχωρίζει;
Επειδή το The Expanse αποδεικνύει ότι το διαστημικό sci-fi δεν χρειάζεται φωτόσπαθα, εξωγήινα τέρατα και ατελείωτες εκρήξεις για να σε καθηλώσει.
Χρειάζεται έναν κόσμο που να βγάζει νόημα, χρειάζεται πολιτική, συγκρούσεις, χαρακτήρες που έχουν λόγους να κάνουν αυτά που κάνουν και, κυρίως, συνέπειες.
Και έχει κάτι ακόμη που θα εκτιμήσετε και θα το καταλάβετε από τα πρώτα λεπτά: την αισθητική της λεπτομέρειας.
Εδώ δεν είναι όλα γυαλιστερά και καθαρά. Τα σκάφη έχουν φθορές, οι άνθρωποι κουράζονται, ιδρώνουν και λερώνονται. Οι χώροι έχουν αυτή την αίσθηση του πραγματικά χρησιμοποιημένου χώρου και όχι ενός σκηνικού που μόλις βγήκε από showroom. Μυρίζουν ιδρώτα, λάδια μηχανής ή, τέλος πάντων, κάτι που μάλλον δεν θα ήθελες να μυρίσεις μέσα σε ένα διαστημόπλοιο.
Το The Expanse δεν είναι μια γυαλισμένη σειρά λαϊκής κατανάλωσης. Θέλει προσήλωση και δεν σου τα εξηγεί όλα ντε και καλά.
Φυσικά έχει φανταστικά στοιχεία και πράγματα που δεν θα μπορούσαν να υπάρξουν σήμερα. Αλλά μέσα σε αυτόν τον φανταστικό κόσμο προσπαθεί να κρατήσει μια λογική.
Και κυρίως, σέβεται τον θεατή και τη νοημοσύνη του.
Θα το βρείτε πολύ εύκολα, κυκλοφορεί παντού και με ελληνικούς υπότιτλους.