Καλώς ήρθατε στο web του 21ου αιώνα. Εκεί που η τεχνολογία είναι πολύ περισσότερη από τη χρηστικότητά της. Εκεί που το περίφημο «user experience» πήγε περίπατο για χάρη μιας δήθεν «καινοτομίας» που μπαίνει από πίσω μόνο και μόνο για να δικαιολογήσει τα τρισεκατομμύρια των εταιρειών. Αποτέλεσμα; Τεχνολογία με το τσουβάλι, usability μηδέν.
Που οι κάθε βεληνεκούς εταιρείες, από τους κολοσσούς μέχρι τον Μπάμπη τον Σουγιά, έχουν μπει σε έναν άτυπο συναγωνισμό για το ποιος θα σου σπάσει τα νεύρα πιο αποτελεσματικά.
Θέλεις χρηστικότητα; Θέλεις εκείνο το απλό χαρακτηριστικό που μέχρι χθες λειτουργούσε μια χαρά;
Ε, όχι πια. Κάποιοι τύποι στη Σιλικονούχα Πεδιάδα αποφάσισαν ότι αυτό το απλό, το λειτουργικό, που έκανε τη ζωή σου εύκολη, έπρεπε να τυλιχτεί με πέντε στρώσεις περιττής πολυπλοκότητας, μενού επί μενού και μπόλικα bugs. Τα οποία, φυσικά, θα διορθώσουν πότε; Όταν τους καπνίσει. Την προτεραιότητα επίλυσης αυτοί την αποφασίζουν. Αν εσύ έχεις κολλήσει τη δουλειά σου, πρόβλημά σου· τράβα στα φόρα να ζητιανεύεις debugging. Άντε και κάνε μας τη χάρη ανθρωπάκι, που θα μας πεις τι θέλεις. Εμείς ξέρουμε καλύτερα από σένα τι σου χρειάζεται.
Θέλεις να κάνεις κάτι απλό;
Ωραία. Λύσε πρώτα δέκα απροσάρμοστα CAPTCHA, δώσε γενεαλογικό δέντρο δέκα γενιές πίσω, πες μας τι βρακί φοράς και γιατί, κάνε 546 κλικ, αποδέξου cookies από την Αφροδίτη μέχρι τη Γη, και ζωγράφισε έναν πουά μονόκερο με ουρά κολοβής γάτας.
Και η φαιδρότητα δεν έχει τελειωμό.
Και να γιατί, ένα ακόμα καθημερινό, πλέον, παράδειγμα:
Εκεί που θες, απλά και μόνο, να κάνεις μια απλή αναζήτηση ή να διαβάσεις ένα κείμενο σου πετάγεται ένα ηλίθιο chatbot να σε ρωτήσει:
Θέλετε να σας συνοψίσω τη σελίδα;
ενώ εσύ το μόνο που θες είναι να βρεις ένα link.
Και τελειωμό δεν έχει και όσο πάει θα χειροτερεύει. Μάστιγα της μάστιγας.
Θα μου πεις τώρα:
μα τα πρότζεκτ Ανοιχτού Κώδικα δεν...
Νομίζεις. Εδώ, πολλές φορές, τα πράγματα είναι ακόμα χειρότερα. Ο εγωισμός και η υπεροψία χτυπούν κόκκινο.
Έχεις γερό στομάχι; Τράβα στα fora του Fedora να εκφράσεις την εύλογη απορία σου για το Gnome:
Μα βρε παιδιά, πώς είναι δυνατόν τη σήμερον ημέρα να χρειάζομαι 15 extensions για να έχω ένα σοβαρό desktop;
Η "απάντηση" καρμπόν:
Αν δεν σου αρέσει, φτιάξε δικό σου fork.
Και ευτυχώς να λέμε που κάποιοι το έκαναν. Το Linux Mint με το Cinnamon, ή η System76 με το Cosmic που έρχεται με φόρα (και θυμηθείτε το, σε λίγα χρόνια θα είναι σκάλες ανώτερο). Για να μη μιλήσουμε για το KDE που έχει γίνει τόσο ελαφρύ και σφαίρα που αν το δοκιμάσεις, κόλλησες.
Ή μήπως στο Open Source είναι αγγελικά αγγελικά πλασμένα τα πράγματα; Μια βόλτα στα fora του Flarum –της πλατφόρμας που τρέχει το ίδιο το osarena– θα σας πείσει για το πόσο «γράφουν» οι δημιουργοί τους εκατοντάδες χρήστες που σκάνε με έτοιμες, ολοκληρωμένες λύσεις και διορθώσεις για ηλίθια bugs. Αλλά ξέχασα, ο κώδικας είναι δικός τους, το μαχαίρι είναι δικό τους, και εσύ κάτσε να σπας τα δάχτυλά σου.
Αλλά μήπως είναι μόνο αυτά;
Θα νόμιζε κανείς ότι μετά από τόσα χρόνια ψηφιακής εξοικείωσης —έστω κι αν οι περισσότεροι έχουν μείνει στα σκρολαρίσματα στα socials— η τοξικότητα θα είχε κάτσει σε χαμηλά επίπεδα.
Κι όμως, όχι. Έχει φτάσει σε τόσο τερατώδες level που ο Πύργος του Άιφελ κοντεύει να μοιάζει με οδοντογλυφίδα μπροστά της.
Και σαφώς, σε αυτό το μπάχαλο, πρωταγωνιστικό ρόλο έχει η πολιτική σκηνή και τα τσιράκια της. Όταν τα ίδια τα κόμματα και οι κυβερνήσεις μπολιάζουν τη δημόσια σφαίρα με ένα μόνιμο, εμφυλιακό κλίμα, είναι φυσικό οι λοβοτομημένοι οπαδοί να το παίρνουν και να το κάνουν βούρκο.
Βέβαια, μην τρελαθούμε, οι αλγόριθμοι των ίδιων των εταιρειών τρίβουν τα χέρια τους. Το μίσος φέρνει κλικ, τα κλικ φέρνουν διαφημίσεις, και ο τροχός της ψηφιακής ανοησίας γυρίζει ασταμάτητα. Ο κόσμος καίγεται και αυτοί μετράνε impressions.
Ο επίλογος: Γαλατικά χωριά και ανυπακοή
Ευτυχώς, το διαδίκτυο δεν τους ανήκει ολοκληρωτικά. Όσο κι αν προσπαθούν να το μετατρέψουν σε ένα αποστειρωμένο, ελεγχόμενο mall όπου θα πληρώνουμε με τα προσωπικά μας δεδομένα ακόμα και για να ανασάνουμε, υπάρχουν πάντα τα «γαλατικά χωριά».
Εκείνοι που γράφουν κώδικα επειδή γουστάρουν, εκείνοι που στήνουν κοινότητες πέρα από τους αλγόριθμους και τα analytics, κι εκείνοι που αρνούνται να γίνουν πρόβατα στο μαντρί κανενός τεχνολογικού ή πολιτικού κοτζαμπάση.
Το osarena ήταν, είναι και θα παραμείνει η γωνιά μας για να τα λέμε έξω από τα δόντια. Χωρίς φίλτρα, χωρίς φόβο, και με μπόλικη δόση αλήθειας σε πείσμα της εποχής.
Καλή σεζόν σε όλους μας. Σήκωσε το κεφάλι, μην τους κάνεις τη χάρη να συνηθίσεις τη μετριότητα.