Δημόσιο Λογισμικό: Υποτελές στους Τεχνολογικούς Κολοσσούς
Γιατί οι ψηφιακές υποδομές του δημοσίου, οφείλουν να βασίζονται στο Ελεύθερο Λογισμικό;
Μια ανάλυση για τη διαφάνεια, την οικονομική αυτονομία και την ανάγκη να επιστρέφει ο κώδικας που πληρώνει ο πολίτης, πίσω στην κοινωνία ως δημόσιο αγαθό.
Όταν ένα κράτος αποφασίζει να κατασκευάσει ένα νοσοκομείο, ένα δρόμο ή ένα σχολείο με χρήματα των φορολογουμένων, η υποδομή αυτή ανήκει αυτοδικαίως στην κοινωνία.
Στην ψηφιακή εποχή, το λογισμικό αποτελεί την αόρατη αλλά θεμελιώδη υποδομή της δημόσιας διοίκησης.
Ωστόσο για δεκαετίες, εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ δημοσίου χρήματος, διοχετεύονται σε ιδιωτικούς τεχνολογικούς κολοσσούς για την αγορά προσωρινών αδειών χρήσης κλειστού λογισμικού.
- Το αποτέλεσμα αυτής της τακτικής είναι ο συστηματικός εγκλωβισμός σε προμηθευτή, όπου τα δημόσια δεδομένα, οι ψηφιακές υπηρεσίες και οι κρίσιμες λειτουργίες του κράτους, ομηρεύονται από τις μονομερείς αποφάσεις, τις αυξήσεις τιμών και τις πολιτικές αδειοδότησης ελάχιστων πολυεθνικών.
☞ Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία “Δημόσιο Χρήμα, Δημόσιος Κώδικας” (Public Money, Public Code) έρχεται να θέσει μια απλή αλλά επαναστατική αρχή: αφού πληρώνει ο πολίτης, ο κώδικας πρέπει να ανήκει στον πολίτη.
1. Γιατί το λογισμικό του δημοσίου πρέπει να είναι ελεύθερο:
- Ψηφιακή κυριαρχία και αυτονομία: Όταν η δημόσια διοίκηση χρησιμοποιεί Ελεύθερο Λογισμικό / Λογισμικό Ανοιχτού Κώδικα (ΕΛ/ΛΑΚ), διατηρεί τον απόλυτο έλεγχο των υποδομών της. Δεν κινδυνεύει από ξαφνική διακοπή υποστήριξης ή εκβιαστικές αλλαγές στους όρους χρήσης.
- Οικονομική ορθολογικότητα και επανάχρηση: Αντί να πληρώνονται ξανά και ξανά άδειες χρήσης για το ίδιο λογισμικό σε διαφορετικούς δήμους ή υπουργεία, το πρόγραμμα αναπτύσσεται μία φορά και μπορεί να επαναχρησιμοποιηθεί, να τροποποιηθεί και να διαμοιραστεί δωρεάν σε ολόκληρο τον δημόσιο τομέα.
- Ενίσχυση της τοπικής οικονομίας: Τα κονδύλια της πληροφορικής δεν φεύγουν σε υπεράκτιες εταιρείες, αλλά επενδύονται σε εγχώριες ομάδες προγραμματιστών, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τοπικά πανεπιστήμια, που αναλαμβάνουν τη συντήρηση, την προσαρμογή και την εξέλιξη του κώδικα.
- Διαφάνεια και έλεγχος ασφάλειας: Ο ανοιχτός κώδικας μπορεί να επιθεωρηθεί από οποιονδήποτε ανεξάρτητο ειδικό για πιθανά κενά ασφαλείας, κερκόπορτες (backdoors) ή μη εξουσιοδοτημένη συλλογή προσωπικών δεδομένων των πολιτών.
2. Η χειραφέτηση μέσω των ανοιχτών προτύπων:
- Επιστροφή στον δημοκρατικό έλεγχο: Η υιοθέτηση ελεύθερου λογισμικού επιτρέπει στους πολίτες να αλληλεπιδρούν με το κράτος χωρίς να υποχρεώνονται να αγοράσουν ή να εγκαταστήσουν ιδιοταγές λογισμικό συγκεκριμένων πολυεθνικών.
⚠️ Το δημόσιο χρήμα προέρχεται από τους πολίτες - κατά συνέπεια, ο κώδικας που αναπτύσσεται με αυτά τα κονδύλια οφείλει να επιστρέφει ως δημόσιο αγαθό στην κοινωνία.
ℹ️ Η μετάβαση στο Ελεύθερο Λογισμικό στη δημόσια διοίκηση δεν είναι απλώς μια τεχνική επιλογή, αλλά θεμελιώδης προϋπόθεση για τη διασφάλιση των πολιτικών δικαιωμάτων και της ψηφιακής ανεξαρτησίας.
Πρωτοβουλίες:
Για περισσότερα σχετικά με την εκστρατεία και τις δράσεις προώθησης του ελεύθερου λογισμικού στον δημόσιο τομέα, επισκεφτείτε τους παρακάτω συνδέσμους:
Δημόσιο Χρήμα, Δημόσιος Κώδικας (publiccode.eu): Η διεθνής εκστρατεία για την καθιέρωση της υποχρεωτικής χρήσης ανοιχτού κώδικα στη δημόσια διοίκηση.
Ευρωπαϊκό Ίδρυμα Ελεύθερου Λογισμικού (fsfe.org): Ο μη κερδοσκοπικός οργανισμός που ηγείται της προσπάθειας για την τεχνολογική χειραφέτηση της Ευρώπης.
Οργανισμός Ανοιχτών Τεχνολογιών ΕΕΛΛΑΚ (ellak.gr): Πρωτοβουλίες και προτάσεις πολιτικής για την εφαρμογή του ΕΛ/ΛΑΚ στο ελληνικό δημόσιο.
Παιδεία & Τεχνολογία (osarena.org): Το σχετικό άρθρο στο OSarena για την ανάγκη προστασίας της τεχνολογικής μας ανεξαρτησίας.
Η τεχνολογική υποδομή ενός δημοκρατικού κράτους δεν μπορεί να είναι ιδιοκτησία κανενός ιδιώτη.
Όπως υποστηρίζει και το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα Ελεύθερου Λογισμικού:
Η ψηφιακή κυριαρχία ξεκινά από την ελευθερία του κώδικα, που κινεί τους θεσμούς μας.