Το να αυξήσουμε την ιδιωτικότητά μας στο διαδίκτυο μόνο κακό δεν είναι φυσικά. Και ακόμα περισσότερο από τους παρόχους που μας δίνουν την πρόσβαση στο διαδίκτυο, την οποία μάλιστα πληρώνουμε και αδρά.
Δεν ξέρω πόσοι εμπιστεύεστε τους έλληνες παρόχους και τις τακτικές τους, τα ψιλά γράμματα στις συμβάσεις, το tracking που κάνουν, ως και τη δημιουργία στοχευμένου προφίλ σε αρκετές περιπτώσεις. Προσωπικά, πιο πολύ εμπιστεύομαι έναν Κινέζο κατάδικο, μέλος της Triads (της κινέζικης Μαφίας) από την Γουάνγκ παρά αυτούς.
Μια καλή λύση λοιπόν, θα ήταν να αλλάξουμε τα DNS που μας δίνουν.
ℹ️ Ο οδηγός αυτός απευθύνεται και σε εντελώς αρχάριους. Ιδιαίτερα σε αυτούς.
Τι είναι DNS:
Αρχικά, ας δούμε τι είναι αυτό.
Για να καταλάβουμε τι γίνεται, ας φανταστούμε ότι το DNS είναι ο τηλεφωνικός κατάλογος του ίντερνετ. Όταν εσύ, για παράδειγμα, γράφεις osarena.org στον browser σου, ο υπολογιστής σου παίρνει τηλέφωνο έναν server και του λέει: «δώσε μου την ακριβή διεύθυνση». Ο πάροχός σου (ο ISP σου, π.χ. Vodafone, Cosmote κλπ) ακούει πάντα ποιον παίρνεις τηλέφωνο και κρατάει αρχείο. Και αυτό δεν είναι καλό.
☞ Ορίστε ορισμένοι λόγοι:
Να γιατί δεν θέλουμε ο πάροχος να κρατάει αρχείο με τα sites που επισκεπτόμαστε:
Επειδή, πολύ απλά, κάθε φορά που ανοίγεις μια ιστοσελίδα, ο πάροχος ίντερνέτ σου (Cosmote, Vodafone, Nova κλπ) βλέπει και καταγράφει το αίτημα DNS. Αυτό σημαίνει ότι κρατάει ένα τεράστιο ημερολόγιο με κάθε τι που κάνεις στο διαδίκτυο.
- Προφίλ και στοχοποίηση: Ξέρουν τι ώρες ξυπνάς, τι ειδήσεις διαβάζεις, ποιες είναι οι πολιτικές ή θρησκευτικές σου πεποιθήσεις, τα ιατρικά σου θέματα (αν ψάχνεις συμπτώματα) ακόμα και τις αγορές σου. Αυτά τα δεδομένα μπορούν να αξιοποιηθούν για στοχευμένες διαφημίσεις ή να πωληθούν/διαμοιραστούν.
- Νομική επιτήρηση & data retention: Σύμφωνα με νόμους περί διατήρησης δεδομένων, οι πάροχοι υποχρεούνται να κρατούν logs της κίνησης για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει μια τεράστια «βάση δεδομένων» με τη ζωή σου στον server μιας εταιρείας, έτοιμη να ζητηθεί από αρχές ή να διαρρεύσει σε περίπτωση hacking.
- Λογοκρισία και μπλοκάρισμα: Όταν ο πάροχος ελέγχει το DNS, μπορεί πολύ εύκολα (με εντολή ή αυτοβούλως) να σου κόψει την πρόσβαση σε σελίδες, ρίχνοντας «μαύρο» ή ανακατευθύοντας σε σελίδες προειδοποίησης.
Με απλά λόγια λοιπόν, το να αφήνεις τον πάροχο να βλέπει τα DNS queries σου, είναι σαν να αφήνεις έναν άγνωστο να στέκεται έξω από την πόρτα σου και να σημειώνει σε ένα τετράδιο κάθε μαγαζί, γιατρό ή σπίτι που επισκέπτεσαι μέσα στη μέρα.
Τα εργαλεία της εικόνας (dnscrypt-proxy, Stubby, Unbound, Knot Resolver, Technitium) υπάρχουν έτοιμα στους Διαχειριστές Πακέτων (Software Manager / apt / pacman) των περισσότερων Linux διανομών. Αν όμως θέλετε να το κάνετε απλά, ή αν θέλετε να το κάνετε σκληροπυρηνικά, ας τα δούμε όλα βήμα-βήμα.
Μέρος 1ο: Τα 5 εργαλεία της εικόνας με απλές κουβέντες:
- dnscrypt-proxy: Ο ελβετικός σουγιάς. Κρυπτογραφεί τα αιτήματα τοπικά και τα στέλνει σε καθαρούς, ασφαλείς servers.
- Stubby: Στέλνει τα αιτήματα κρυπτογραφημένα μέσω DoT (DNS over TLS).
- Unbound: Ένας αυτόνομος, τοπικός resolver που ψάχνει μόνος του τις απαντήσεις στις “ρίζες” του ίντερνετ, χωρίς μεσάζοντες.
- Knot Resolver: Τρομερά γρήγορος και ασφαλής recursive resolver.
- Technitium DNS Server: Πλήρης server με δικό του κουμπωτό γραφικό περιβάλλον για να ελέγχεις τα πάντα.
Ποιον server εμπιστευόμαστε;
Να μια καλή ερώτηση.
Επειδή η Mullvad έκλεισε πρόσφατα τη δική της υπηρεσία DNS, ο βασιλιάς της ιδιωτικότητας είναι πλέον το Quad9 (μη κερδοσκοπικός, ελβετικός οργανισμός, χωρίς logs, που κόβει αυτόματα και τα επικίνδυνα sites).
Τα νούμερα του Quad9 που θα χρειαστείτε:
Κύρια IPv4: 9.9.9.9
Δευτερεύουσα IPv4: 149.112.112.112
Μέρος 2ο: Η εύκολη & γρήγορη λύση ακόμα και για εσένα Λίτσα που δεν ξέρεις τίποτα (μόνο σε Firefox και όποιον άλλο browser):
Αν δεν σας νοιάζει τι κάνουν οι άλλες εφαρμογές και θέλετε απλά να προστατεύσετε την περιήγησή σας στον Firefox:
Ανοίγετε τον Firefox.
Πατε στις Ρυθμίσεις (Settings) > Απόρρητο & Ασφάλεια (Privacy & Security).
Κατεβαίνετε κάτω-κάτω στην ενότητα DNS μέσω HTTPS (Secure DNS).
Επιλέγετε την Αυξημένη προστασία.
Στο μενού που θα ανοίξει, διαλέγετε το Quad9 (ή βάζετε τα νούμερα στα Custom αν σας ζητηθεί).
Υπέρ: Γίνεται σε 5 δευτερόλεπτα με λίγα κλικ.
Κατά: Προστατεύεται μόνο ο Firefox. Όλο το υπόλοιπο Linux σου συνεχίζει να δίνει στεγνά τα δεδομένα του στον πάροχο.
☞ Κάπως αντίστοιχα γίνεται και σε άλλους browsers.
Μέρος 3ο: Η λύση στο router (χωρίς εντολές στο pc):
Αν θέλετε να πιάσετε όλες τις συσκευές του σπιτιού σας (pc, κινητά, τηλεοράσεις) μεμιάς:
Ανοίγετε τον browser σας, γράφετε τη διεύθυνση του router σας (συνήθως 192.168.1.1 ή 192.168.0.1).
Βάζετε τον κωδικό σας (γράφει από κάτω στο ταμπελάκι του router).
Βρίσκετε την καρτέλα που λέει Internet, WAN ή LAN και ψάχνετε τα πεδία DNS Servers.
Σβήνετε τα υπάρχοντα και βάζετε με το χέρι:
Πρώτο DNS: 9.9.9.9
Δεύτερο DNS: 149.112.112.112
Πατάτε Save / Apply και τελειώσατε.
Αν έχει μόνο μια γραμμή, βάζετε:
https://dns.quad9.net/dns-query
Υπέρ: Πιάνει όλο το σπίτι αυτόματα.
Κατά: Τα κλασικά router των ελληνικών παρόχων δεν έχουν κρυπτογράφηση (DoT/DoH), οπότε, παρότι φεύγουν τα αιτήματα προς το Quad9, ο πάροχος στη μέση μπορεί θεωρητικά να τα δει γιατί φεύγουν γυμνά, σαν plaintext, από το router.
Μέρος 4ο: Η σκληροπυρηνική λύση (τοπικός proxy στο Linux):
Για εσένα που θες απόλυτη κρυπτογράφηση και μηδενικό tracking στο Linux σου (πχ με το dnscrypt-proxy):
Εγκατάσταση: Ανοίγεις το τερματικό σου και δίνεις:
sudo apt install dnscrypt-proxy
Η ρύθμιση του αρχείου (χωρίς τερματικό αν βαριέσαι):
- Αντί να παιδεύεσαι με εντολές, ανοίγεις τον διαχειριστή αρχείων σου (π.χ. Nemo / Thunar κλπ) ως διαχειριστής ή με δεξί κλικ «Άνοιγμα ως Διαχειριστής» /
gksu / pkexec ανάλογα τη διανομή.
- Πας στον φάκελο
/etc/systemd/ και βρίσκεις το αρχείο resolved.conf.
- Το ανοίγεις με έναν απλό κειμενογράφο (όπως το Xed ή το Mousepad).
- Σβήνεις το
# μπροστά από τη γραμμή DNS= και το κάνεις: DNS=127.0.0.1
- Βρίσκεις τη γραμμή
DNSStubListener= και την κάνεις: DNSStubListener=no
- Αποθηκεύεις το αρχείο.
Το τελευταίο βήμα στο τερματικό:
- Για να πάρει μπρος η υπηρεσία, δίνεις:
sudo systemctl restart systemd-resolved
sudo systemctl enable --now dnscrypt-proxy
Υπέρ: Απόλυτη ιδιωτικότητα, τοπική κρυπτογράφηση, κανένας πάροχος δεν βλέπει τίποτα.
Κατά: Θέλει λίγο παραπάνω διάβασμα και προσοχή στα αρχεία συστήματος.
💡Σε κάθε περίπτωση, ο πιο εύκολος τρόπος για να ελέγξετε αν περάσανε τα DNS του quad9 ειναι πάτε στη σελίδα του: on.quad9.net.
Αν σας λέει: «Yes, you ARE using quad9», τότε όλα καλά.
Πώς τα ξηλώνεις όλα αν κάτι πάνε στραβά (επαναφορά):
Αν δοκιμάσεις τα παραπάνω και θες να γυρίσεις στην αρχική κατάσταση:
- Ανοίγεις ξανά το αρχείο
/etc/systemd/resolved.conf ως root, σβήνεις τις αλλαγές που έκανες (ή ξαναβάζεις το # μπροστά τους) και αποθηκεύεις.
- Δίνεις στο τερματικό:
sudo systemctl disable --now dnscrypt-proxy
sudo apt purge dnscrypt-proxy
sudo systemctl restart systemd-resolved
Και το σύστημα γυρίζει ακριβώς όπως ήταν πριν, καθαρό και έτοιμο.
☞ Αν χρειαστεί, επαναφέρεις και το Network Manager στο γραφικό περιβάλλον σε Automatic (DHCP).
Τι γίνεται με την ταχύτητα; Θα έχω μεγαλύτερο latency;
Η απάντηση είναι ελάχιστα έως καθόλου, ανάλογα με τη μέθοδο που θα διαλέξεις:
- Σε browser ή σε router: Η διαφορά στην ταχύτητα φόρτωσης των σελίδων είναι πρακτικά ανύπαρκτη. Δεν θα καταλάβεις καμία απολύτως αλλαγή.
- Στον τοπικό proxy (
dnscrypt-proxy / Stubby): Στην πρώτη επίσκεψη μιας ιστοσελίδας (cold lookup), υπάρχει μια ελάχιστη καθυστέρηση λίγων χιλιοστών του δευτερολέπτου (ms) λόγω της τοπικής κρυπτογράφησης. Μόλις όμως η διεύθυνση αποθηκευτεί στην τοπική μνήμη (cache), η απόκριση είναι αστραπιαία.
- Στους recursive resolvers (
Unbound / Knot): Επειδή ο υπολογιστής σου ψάχνει μόνος του τις απαντήσεις στις «ρίζες» του ίντερνετ, τα πρώτα αιτήματα μπορεί να φανούν ανεπαίσθητα πιο αργά. Μόλις όμως γεμίσει η cache, το σύστημα πετάει.
Άρα:
Εν κατακλείδι λοιπόν, με την αλλαγή DNS κερδίζεις ισχυρή ιδιωτικότητα και ασφάλεια, χάνοντας σε ταχύτητα κάτι κλάσματα του δευτερολέπτου που ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι αδύνατον να αντιληφθεί.
⚠️ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ: Η αλλαγή DNS δεν ισοδυναμεί με απόλυτη ιδιωτικότητα. Αλλάζει κυρίως το ποιος χειρίζεται και βλέπει τα DNS queries και, ανάλογα με το πρωτόκολλο και την εγκατάσταση, τι μπορεί να παρατηρεί ο ISP. Δεν εξαφανίζει όλη την παρακολούθηση της διαδικτυακής δραστηριότητας.
ℹ️ Το παρόν δημιουργήθηκε με αφορμή την συγκεκριμένη δημοσίευση: Αλλαγή ρούτερ παρόχου με δικό μου εξοπλισμό & Ρύθμιση τηλεφωνίας.