Όταν ο Mark Shuttleworth ανακοίνωνε το 2011-2013 το όραμα του «Convergence» - μιας ενιαίας εμπειρίας Linux που θα λειτουργεί από το smartphone και το tablet μέχρι το desktop - η κοινότητα του ανοιχτού λογισμικού ενθουσιάστηκε. Το Ubuntu Touch υπόσχονταν να σπάσει το δίπωλο Android/iOS, φέρνοντας ένα πραγματικό GNU/Linux σύστημα στις φορητές συσκευές.
Όμως, οι εμπορικές ισορροπίες, η έλλειψη ενδιαφέροντος από τους μεγάλους κατασκευαστές (πέρα από μεμονωμένες συνεργασίες με την Bq και τη Meizu) και το τεράστιο κόστος ανάπτυξης, οδήγησαν την Canonical σε αδιέξοδο.
☞ 1. Το απότομο τέλος της Canonical (Απρίλιος 2017)
Στις 5 Απριλίου 2017, ο Shuttleworth δημοσίευσε τη διαβόητη ανακοίνωση: η Canonical σταματά οριστικά την επένδυσή της στο Ubuntu Phone, το γραφικό περιβάλλον Unity 8 και τον display server Mir για mobile συσκευές. Η εταιρεία στράφηκε ξανά αποκλειστικά στο enterprise, το cloud και το παραδοσιακό desktop.
Για την αγορά, το Ubuntu Touch ήταν νεκρό. Για την κοινότητα, όμως, η ιστορία μόλις ξεκικούσε.
☞ 2. Η γέννηση του UBports και η διάσωση
Ένας Νορβηγός προγραμματιστής, ο Marius Gripsgard, είχε ήδη ιδρύσει το project UBports από το 2015, προσπαθώντας να μεταφέρει το Ubuntu Touch σε συσκευές που δεν υποστήριζε η Canonical (όπως τα Nexus 5).
Όταν η Canonical σήκωσε τα χέρια ψηλά, η κοινότητα του UBports ανέλαβε επίσημα τη συντήρηση του κώδικα, των servers και της υποδομής build. Το 2019 συστάθηκε στη Γερμανία το μη κερδοσκοπικό ίδρυμα UBports Foundation, εξασφαλίζοντας νομική και οικονομική υπόσταση στο εγχείρημα.
☞ 3. Οι μεγάλες τεχνικές μάχες
Η διατήρηση ενός mobile OS χωρίς εταιρική χρηματοδότηση απαίτησε τεράστιες τεχνικές υπερβάσεις:
- Από το Unity 8 στο Lomiri: Για να αποφευχθούν προβλήματα με τα εμπορικά σήματα της Canonical και να σηματοδοτηθεί μια νέα αρχή, το Unity 8 μετονομάστηκε σε Lomiri. Το περιβάλλον καθαρίστηκε από παλιές εξαρτήσεις και προσαρμόστηκε για καλύτερη συνεργασία με το Wayland.
- Το project Halium: Η μεγαλύτερη πρόκληση στα ARM smartphones είναι οι κλειστοί drivers (binary blobs) του Android. Το UBports συνεργάστηκε με άλλα mobile Linux projects (Sailfish OS, Plasma Mobile) για τη δημιουργία του Halium - ενός ενδιάμεσου στρώματος (abstraction layer) που επιτρέπει σε GNU/Linux διανομές να τρέχουν πάνω από τους Android drivers μέσω
libhybris.
- Η αναβάθμιση της βάσης (15.04 ➔ 16.04 ➔ 20.04): Όταν η Canonical εγκατέλειψε το project, το Ubuntu Touch ήταν «κολλημένο» στη λήξη υποστήριξης του Ubuntu 15.04. Η κοινότητα χρειάστηκε χρόνια δουλειάς για να περάσει πρώτα στο Ubuntu 16.04 LTS (Xenial Xerus) και στη συνέχεια στο Ubuntu 20.04 LTS (Focal Fossa), εξασφαλίζοντας σύγχρονες βιβλιοθήκες, ενημερώσεις ασφαλείας και υποστήριξη νέων εφαρμογών.
☞ 4. Το οικοσύστημα σήμερα: Pine64, Volla & OpenStore
Σήμερα το Ubuntu Touch δεν στηρίζεται πλέον σε μετατροπές παλιών Android συσκευών μόνο. Υπάρχει ενεργή υποστήριξη για συσκευές σχεδιασμένες εξαρχής για Linux:
- Hardware partners: Συσκευές όπως το PinePhone / PineTab της Pine64 και η σειρά Volla Phone προσφέρονται με προεγκατεστημένο ή επίσημα υποστηριζόμενο το Ubuntu Touch.
- OpenStore: Το αυτόνομο κατάστημα εφαρμογών της κοινότητας, όπου ανεβαίνουν native εφαρμογές γραμμένες σε QML/Qt, καθώς και web apps.
☞ 5. Τα συμπεράσματα & η πραγματικότητα
Το Ubuntu Touch υπό το UBports δεν είναι ένας εμπορικός ανταγωνιστής του Android, ούτε λύνει το «App Gap» (δεν θα βρεις εκεί τραπεζικές εφαρμογές ή επίσημα apps μεγάλων πλατφορμών).
Αποτελεί όμως ένα από τα πιο πετυχημένα παραδείγματα community takeover στην ιστορία του open source:
- Απέδειξε ότι μια οργανωμένη κοινότητα μπορεί να κρατήσει ζωντανό ένα σύνθετο mobile OS για πάνω από μία δεκαετία μετά την αποχώρηση του αρχικού δημιουργού.
- Προσφέρει μια λειτουργική, privacy-focused εναλλακτική για όσους θέλουν μια συσκευή χωρίς τηλεμετρία και κλειστά οικοσυστήματα.
Πηγές & Τεχνικές Αναφορές: