Χμμ.. Πότε ήταν; Πέρυσι. Ναι! Πέρυσι.
Πατάω ένα πρωινό το power button σε ένα Lenovo laptop μου.
Dual boot to μηχάνημα, η 2η πλευρά τού SSD με 24άρι Ubuntu. Καμιά 80GB το partition. Πολλούς μήνες δουλεμένη διανομή.
Που λέτε, μπαίνει το ρεύμα στα κυκλώματα, αναμένω τα συνηθισμένα αλλά...πάπαλα. Τίποτα..Σκοτάδι..Κάτι μηνύματα στα γρήγορα και αυτό: The root filesystem is read-only.Το θυμάμαι ακόμα !!
Μη μακρηγορώ..δεν είχα άλλο χώρο στο δίσκο και το σύστημα δεν μπορούσε να κάνει mount τη ρίζα (/) ως εγγεγραμμένη (read-write), επειδή δεν υπήρχε χώρος για τις απαραίτητες εγγραφές κατά τη φόρτωση.
Η λύση εντάξει, βρέθηκε. Αλλά με έβαλε σε προβληματισμούς.
Πως έγινε αυτό και πως μπορούμε να προλάβουμε μία τέτοια κατάσταση;
Το root partition (/) γεμίζει ύπουλα. Αυτόματη ειδοποίηση πληρότητας δίσκου με το Zenity.
Ξαφνικά εμφανίζεται warning για 98% disk usage, το apt ή το pacman σταματάει λόγω έλλειψης χώρου (No space left on device), και η πρώτη αντίδραση είναι να σβήνεις τυχαία φακέλους στο /var ή να τρέχεις τυφλά, "cleaners" που υπόσχονται θαύματα.
Η πραγματικότητα όμως είναι πιο πεζή: ο χώρος χάνεται από τρία σημεία: package cache, orphan packages που έμειναν από παλιές εγκαταστάσεις, και τεράστια journald logs.
☞ 1. Package Cache Trimming (APT & Pacman)
Τα αποθετήρια κρατούν τοπικό αντίγραφο από κάθε .deb ή .pkg.tar.zst που κατέβηκε. Μετά από μήνες αυτά, πιάνουν δεκάδες GB.
Debian / Ubuntu / Mint (APT):
# Καθαρισμός μόνο των παλιών/ανενεργών εκδόσεων από την cache
sudo apt autoclean
# Καθαρισμός ολόκληρης της cache (safe, απλά ξανακατεβάζει αν χρειαστεί)
sudo apt clean
Arch / Manjaro / EndeavourOS (Pacman):
# Χρήση του paccache (από pacman-contrib) για διατήρηση των τελευταίων 2 εκδόσεων
sudo paccache -r
# Καθαρισμός ολόκληρης της cache εκτός από τα εγκατεστημένα
sudo pacman -Sc
☞ 2. Orphan Packages: Τα «ορφανά» που έμειναν πίσω
Όταν απεγκαθιστάς ένα πρόγραμμα, συχνά οι εξαρτήσεις (dependencies) που εγκαταστάθηκαν μαζί του, μένουν πίσω μετέωρες (orphan).
Tip: Πριν πατήσεις y, ρίξε μια ματιά στη λίστα. Αν βλέπεις παλιό metapackage ή κάτι που χρειάζεσαι, διπλοτσέκαρε το.
⚠️ Αν το pacman -Qdtq επιστρέψει κενό, δεν υπάρχει κάτι να σβηστεί.
☞ 3. Journald Logs: Όταν το systemd καταπίνει 20GB
Το journald καταγράφει τα πάντα. Αν δεν περιοριστεί, μπορεί να γεμίσει ολόκληρο το δίσκο με debug logs.
Έλεγχος χώρου που καταλαμβάνει το journal:
journalctl --disk-usage
Εκκαθάριση (π.χ. διατήρηση μόνο των τελευταίων 7 ημερών):
sudo journalctl --vacuum-time=7d
Μόνιμος περιορισμός μεγέθους:
Άνοιξε το /etc/systemd/journald.conf και όρισε π.χ. SystemMaxUse=1G.
☞ 4. Συγκριτικός Πίνακας Εργαλείων Καθαρισμού
| Εργαλείο / Εντολή | Τι καθαρίζει | Κίνδυνος | Συχνότητα |
|---|
apt clean / paccache | Package cache | Μηδενικός | Κάθε 1-2 μήνες |
apt autoremove | Ορφανά dependencies | Χαμηλός (πλην metapackages) | Μετά από μεγάλο uninstall |
pacman -R $(qdtq) | Ορφανά Arch packages | Μέτριος (θέλει προσοχή στο scope) | Ανά τρίμηνο |
journalctl --vacuum-* | systemd logs | Μηδενικός | Όταν γεμίζει ο δίσκος |
☞ 5. Συμβουλή
Ποτέ μη χρησιμοποιείς GUI "cleaner" τύπου BleachBit με root, έτσι βιαστικά και μηχανικά.
Στο Linux, το CLI σού δείχνει ακριβώς τι μπορεί να φύγει. Αν δεν ξέρεις τι είναι ένα πακέτο που δείχνει το autoremove, κάνε μια γρήγορη αναζήτηση πριν πληκτρολογήσεις "Y".
☞ 6. Πηγές & Αναφορές
σ.σ.: Το / δε γεμίζει αν υπάρχει σωστή συντήρηση. Μια φορά στους 2 μήνες ένα apt clean / paccache -r, ένας έλεγχος στα ορφανά και ένα vacuum-time στα logs, σώζουν το δίσκο σου από τυράννια, χωρίς να "σπάσει" ούτε kernel ούτε configs.