Κάτι αντίστοιχο είχα γράψει και κατά το παρελθόν, στο παλιό osarena και προχθές, πέφτοντας ξανά επάνω στην ίδια ταινία το θυμήθηκα και αξίζει να το επαναφέρω.
Επειδή λοιπόν τυγχάνει να είναι μία από τις επαγγελματικές μου παραμέτρους, μα και επειδή το απολαμβάνω προσωπικά, παρακολουθώ συστηματικά όποια ταινία ή σειρά κυκλοφορεί και έχει στο επίκεντρο την τεχνολογία και το Διαδίκτυο δίνω λίγο περισσότερη βάση στις τεχνολογικές λεπτομέρειες που παρουσιάζονται σε αυτές.
Τα τελευταία χρόνια έχω δει αρκετές τέτοιες παραγωγές, κυρίως από τις ΗΠΑ, αλλά και μικρότερες από την Ασία και την Ευρώπη. Έτσι, έχω διαμορφώσει μια αρκετά καθαρή εικόνα για το πώς η βιομηχανία του θεάματος προσεγγίζει το αντικείμενο.
Αληθοφάνεια, οικειότητα και γενικότητες
Νομίζω, ότι είναι γεγονός πως πλέον υπάρχει μια κάποια αληθοφάνεια όσον αφορά τους υπολογιστές και τις οθόνες. Τα τελευταία χρόνια, βασικό χαρακτηριστικό έγινε η «οικειότητα»: βλέπουμε γνώριμα πλάνα από μέσα κοινωνικής δικτύωσης, εφαρμογές επικοινωνίας, διαχειριστές αρχείων, επιφάνειες εργασίας, καθώς και USB sticks, smartphones και tablets που αποτελούν πια αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας.
Με εξαίρεση κάτι πρόστυχες b-movies, τα κλισέ με τα τεράστια «Access Granted» και το χολυγουντιανό hacking με το πάτημα ενός κουμπιού έχουν σε μεγάλο βαθμό εκλείψει. Λογικό, αφού η τεχνολογία είναι πια κοινό κτήμα. Συνήθως, το περιβάλλον προσομοιάζει σε προϊόντα της Apple, ενώ δεν λείπουν και τα καθαρά Linux περιβάλλοντα. Φυσικά, αν υπάρχει χορηγός, το λογότυπο της εκάστοτε εταιρείας θα κάνει πάντα την εμφάνισή του με εμφατικά ζουμ.
Το πρόβλημα είναι ότι τα υπόλοιπα κινηματογραφικά κλισέ, σε συνδυασμό με την υπερβολική έμφαση στο δράμα, καταστρέφουν συχνά μια καλή σεναριακή ιδέα. Ειδικά στις αμερικανικές παραγωγές, το γνωστό «πατριωτικό», «ηθικό» και «power of love» μοτίβο είναι δεδομένο, απευθυνόμενο στο μαζικό κοινό. Όταν αυτά παρακάμπτονται, βλέπουμε εξαιρετικά αποτελέσματα.
Τα κινηματογραφικά «διαμάντια»
Από εκεί και πέρα, υπήρξαν φορές που η τηλεόραση και ο κινηματογράφος γέννησαν πραγματικά διαμάντια:
- Το Black Mirror και το εξαιρετικό Halt and Catch Fire που μας γύρισε στις ρίζες των οικιακών υπολογιστών.
- Το ατμοσφαιρικό Uncanny και το The Machine γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη.
- Η underground (στις πρώτες σεζόν της) σειρά Mr. Robot.
- Τα τεχνοφοβικά μεν, αξιοπρόσεκτα δε, Open Windows (όπου σχεδόν ολόκληρη η ταινία εκτυλίσσεται μέσα σε παράθυρα υπολογιστή) και το Megan Is Missing.
Η περίπτωση του «Unfriended: Dark Web»
Όλα αυτά μου ήρθαν στο μυαλό με αφορμή το «Unfriended: Dark Web». Η πρώτη ταινία του 2015 είχε βασιστεί σε μια φρέσκια, low-budget found footage λογική όπου η πλοκή ξεδιπλωνόταν σε πραγματικό χρόνο μέσα από την οθόνη ενός laptop, με τα Skype και Facebook να παρελαύνουν.
Το sequel, ωστόσο, άφησε κατά μέρος το υπερφυσικό στοιχείο και κινήθηκε σε μονοπάτια θρίλερ/τρόμου, επιχειρώντας να τρομοκρατήσει το κοινό με το λεγόμενο Dark Web. Και κάπου εδώ ξεκινάει το αστείο.
Αν περιμένετε να δείτε κάτι ρεαλιστικό για το τι είναι το Dark Web, ετοιμαστείτε να απογοητευτείτε. Οι μόνοι που θα βρουν ψήγματα αλήθειας σε αυτά είναι όσοι ενημερώνονται αποκλειστικά από τα mainstream media. Ανούσιες επαναλήψεις, προβλέψιμες ανατροπές και ανόητοι διάλογοι μετατρέπουν αυτό που θα μπορούσε να είναι ένα έξυπνο θρίλερ σε ανεξέλεγκτο γραφικό θέαμα. Το πιο ειρωνικό είναι πως, ενώ οι ταινίες αυτές δαιμονοποιούν συστηματικά το Dark Web και τα δίκτυα ανωνυμίας, η πραγματικότητα είναι εντελώς διαφορετική.
Επίλογος
Όλα αυτά αντανακλούν τον τρόπο με τον οποίο η ευρεία κοινωνία εκλαμβάνει τους όρους «τεχνολογία» και «Διαδίκτυο». Οι λανθασμένες, τρομοκρατικές αντιλήψεις γίνονται αποδεκτές ως «κανονικότητα».
Ο λόγος που κατέγραψα αυτές τις σκέψεις είναι για να ανοίξει ένας ρεαλιστικός διάλογος. Το Dark Web και εργαλεία όπως το Tor δεν είναι φωλιές κακοποιών, αλλά θεμελιώδη μέσα ψηφιακής ελευθερίας και προστασίας της ιδιωτικότητας, έξω από το συγκεντρωτικό «πλέγμα» παρακολούθησης που μας επιβάλλουν καθημερινά.