Μια μικρή έρευνα για τα τρίτα μέρη στο Διαδίκτυο και τις αθέατες συνδέσεις των ιστοσελίδων που κερδοφορούν από το εμπόριο των δεδομένων μας.
Το Διαδίκτυο είναι ένα αχανές περιβάλλον που σφύζει από ζωή, με εκατομμύρια διασυνδέσεις να πραγματοποιούνται κάθε δευτερόλεπτο. Παρά τις όποιες ενστάσεις, εύλογες ή μη, δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετικά, αφού πρόκειται για ένα δίκτυο απλωμένο -κυριολεκτικά- σε ολόκληρο τον κόσμο.
Έτσι λοιπόν, κάθε φορά που «σερφάρουμε» δεν είμαστε μόνοι· δεν μπορούμε να είμαστε μόνοι. Φανταστείτε το Διαδίκτυο σαν έναν παγκόσμιο χάρτη. Κάποιες περιοχές είναι πυκνοκατοικημένες, άλλες όχι και τόσο. Όποτε πραγματοποιούμε μια σύνδεση, αυτό που συμβαίνει με απλή εξήγηση είναι ότι ανακοινώνουμε την παρουσία μας στον διαδικτυακό κόσμο. Γινόμαστε δυνητικά ορατοί σε χιλιάδες μάτια.
Ο περιηγητής μας, για παράδειγμα, επικοινωνεί με κάποιον εξυπηρετητή και του ζητάει να δει το περιεχόμενό του. Για να λειτουργήσει όλο αυτό, ο εξυπηρετητής θα πρέπει να μάθει σε βασικό επίπεδο ότι υπάρχουμε ως «οντότητα» και την τοποθεσία μας στον χάρτη. Καταλαβαίνετε ότι είναι αδύνατο να περιηγηθούμε χωρίς να υπάρχει πουθενά το παραμικρό ίχνος της παρουσίας μας, έστω και στιγμιαία. Πώς θα μπορούσε να δημιουργηθεί μια σύνδεση με το «τίποτα»;
Προκύπτει πρόβλημα όμως όταν οι ιστοσελίδες που επισκεπτόμαστε γνωστοποιούν την ύπαρξή μας σε άλλα μέσα, χωρίς τη θέλησή μας και δίχως να μας ενημερώσουν. Κάπως έτσι, μέσα από έναν συνδυασμό άγνοιας, αδιαφορίας, κακοτεχνιών, δόλου και πολλών ακόμα στοιχείων, σχεδόν κάθε μας διαδικτυακή βόλτα συνοδεύεται από απρόσκλητους επισκέπτες και κρυφά μάτια.
Τα «τρίτα μέρη» και το σύγχρονο Web Tracking
Θα γνωρίζετε τον όρο «third party» (τρίτο μέρος στα Ελληνικά). Η έννοια είναι πολύ απλή και προσδιορίζει κάθε «οντότητα» διαφορετική από τα δύο κύρια μέρη. Στην περίπτωση του Διαδικτύου, τα κύρια μέρη είμαστε εμείς και το εκάστοτε domain στο οποίο περιηγούμαστε, και ως τρίτο μέρος νοείται οποιοσδήποτε άλλος.
Ένα τρίτο μέρος δεν είναι απαραίτητα ανεπιθύμητο ή κακόβουλο. Σε πολλές περιπτώσεις, μέσω αυτού παρέχονται επιπρόσθετες δυνατότητες ή περιεχόμενο. Λόγου χάρη, ένα βίντεο ενσωματωμένο σε κάποια ιστοσελίδα προέρχεται συνήθως από τρίτη πηγή και δεν υπάρχει κάτι μεμπτό σε αυτό —τουλάχιστον όταν γίνεται σωστά.
Δυστυχώς όμως, η πλειονότητα των τρίτων μερών στο σημερινό Διαδίκτυο αποτελείται από διαφημιστικές εταιρείες, προηγμένα δίκτυα ανάλυσης, κοινωνικά δίκτυα και εμπόρους δεδομένων. Σήμερα, η κατάσταση έχει γίνει ακόμα πιο σύνθετη: η συλλογή δεδομένων δεν περιορίζεται στα κλασικά cookies, αλλά αξιοποιεί τεχνικές browser fingerprinting (μοναδική αναγνώριση συσκευής από τα χαρακτηριστικά της) και προηγμένους αλγορίθμους τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ). Τα δεδομένα αυτά τροφοδοτούν μοντέλα μηχανικής μάθησης που δημιουργούν δυναμικά προφίλ συμπεριφοράς, προβλέποντας όχι μόνο τις καταναλωτικές μας προτιμήσεις, αλλά ακόμα και ψυχολογικά ή προσωπικά χαρακτηριστικά.
Όλοι θέλουν να μάθουν για εμάς
Δεν ξέρω ποια συμπεράσματα θα βγάλετε εσείς από όλα αυτά. Αναλογιστείτε απλά πόσα στοιχεία προκύπτουν καθημερινά από τους ιστότοπους που επισκεπτόμαστε, οι οποίοι μάλιστα δεν σχετίζονται μεταξύ τους.
Το Διαδίκτυο λυμαίνονται χιλιάδες «πλάσματα» που επιθυμούν διακαώς να μας ανακαλύψουν και διψούν για τις πληροφορίες μας. Αθέατοι παρατηρητές, τρίτα μάτια που περιμένουν να μας πλασάρουν ετσιθελικά το προϊόν τους ή να μετατρέψουν εμάς σε προϊόν, εμπορευόμενοι τα δεδομένα μας. Και αν ορισμένες ιστοσελίδες μας υποψιάζουν σε κάποιο βαθμό λόγω της γνωστής δραστηριότητάς τους, πολλές άλλες φαντάζουν αθώες και δρουν στο παρασκήνιο. Θα περιμένατε, για παράδειγμα, από έναν κρατικό φορέα ή μια «αθώα» ενημερωτική σελίδα να σας εκθέτει σε εταιρείες marketing και trackers; Και όμως, συμβαίνει διαρκώς.
Δεν θεωρώ ότι έκανα κάτι σπουδαίο με αυτό το άρθρο. Απλά έψαξα λίγο. Μπορείτε και εσείς να κάνετε το ίδιο, για το δικό σας καλό και για το Διαδίκτυο. Ερευνήστε τις αγαπημένες σας ιστοσελίδες, εκείνες που στηρίζετε με την παρουσία σας ή και με άλλους τρόπους. Ενδεχομένως η μεταξύ σας σχέση να μην είναι ακριβώς αυτή που πιστεύετε και να παίρνουν από εσάς πολλά περισσότερα από αυτά που σας δίνουν.
Γιατί υπάρχουν και «οι καλοί». Αυτοί που δεν αφήνουν τρίτους να σας κατασκοπεύουν στην ιστοσελίδα τους επειδή το κάνουν οι ίδιοι. Και μετά, δίνουν αυτοί τα δεδομένα σας σε κάποιους τρίτους.